Aytekin Kaan

Ex aequo.

Perinçek, Preve and the Shadows of Reactionary Opportunism: A(n) (Auto) Critique

As per the title, this critique is also an auto-critique which aims to clarify the extent of reactionary opportunism among the communists and former communists in the two countries I know best by using two prominent representatives that eventually ended up in the same current.

First, a brief auto-critique is in order. As you may know, I used to defend both of these men. I used to defend Perinçek because I thought I owed one to him, due to the fact that he was an imprisoned socialist. He was among the political prisoners in the Ergenekon Trials, which were held to put an end to the remnants of the so-called “First Republic” – that is those who opposed the Islamic transformation orchestrated by the US and its local and European allies. So, despite his prior support of NATO and “fling” with the European-backed PKK, I decided to join his party and eventually rose up in the ranks before I quit. I had my personal reasons as well, but the main reasons behind my decision to quit were ideological, as the leadership had refused to stop collaborating with ambiguous Russian imperial fetishists like Alexander Dugin, developed a completely absurd economic theory, given de facto support to the reactionary presidential candidate of the Grey Wolves and the centre-left, and recruited former neo-liberals, right-wing nationalists and NATO officers.

What I couldn’t see in Perinçek was his dogmatic devotion to the Maoist notion of “principal contradiction” to the extent that he had no qualms in demonizing his former allies and siding with all his former adversaries to quell the former with absolutist rhetoric. It is ironic that even “Chairman Mao” had theorized a limit to the “principal contradiction”, i.e. “antagonistic contradiction”, despite the fact that, in practice, he could justify his negotiations with the Nixon administration in order to “counter Soviet revisionism”. At any rate, while Perinçek was correct in his last analysis regarding the PKK, trying to counter the PKK’s influence by supporting the very army that allowed the regime to purge anti-American officers has been a rather desperate act.

As for Preve, well, I got the chance to read his works thanks to an Italian friend of mine who, prior to Preve’s passing, used to be his pupil/close friend (I do have to thank him for the fact that Preve started reading my articles before I, a youngling, started reading his). At a time when certain Italian “communists” organized flash mobs against the Libyan Jamahiriya while others chose to remain idle, Preve’s relatively correct and radical approach led me to read more of his works. It was then that I found out about his past interest in Western revisionists such as French structuralists. Given his “Western” roots and sympathy for a liberal like Norberto Bobbio; I couldn’t understand how he could collaborate with outright cultural conservatives like Alain De Benoist.

Then I realized that it wasn’t a big coincidence after all: it was a matter of principles. Those who had actual political principles wouldn’t try to bend them in order to enforce unnecessary and contradictory fusions. Both Western Marxists and Eurasianists / New Rightists lacked a principled class perspective and were therefore able to justify their constant side switching by referring to cultural phenomena or geopolitical interests. Their lack of principled class perspective was due to the simple fact that they were unfamiliar with the political notion of “principle”.

And Preve was surely one of them. I had failed to see that.

After this introductory note I’d like to analyze the fallacies of these two prominent figures more thoroughly.

Perinçek: a man with dynamic red lines

Doğu Perinçek has always been one of the most intriguing figures in Turkish politics, and not always in a positive way. Son of a centre-right MP, Perinçek started out as a youth leader when he was a graduate student at the University of Ankara. At first he identified himself as a “scientific socialist”; however he subsequently became a prominent promotor of the “National Democratic Revolution Theory” (which foresaw an alliance with the petty bourgeoisie to counter imperialist influence and was popular among Turkish communists until the globalization era) with a bold Maoist slant. His unstable leadership began at this very point, when he fully embraced Maoism.

As a leading figure of the socialist magazine Aydınlık, Perinçek founded the clandestine Revolutionary Workers’ and Peasants’ Party of Turkey. Contrary to Perinçek’s present-day Kemalist rhetoric, the RWPPT was critical of Mustafa Kemal and the Republican Revolution and didn’t exclude secession as a “solution” to the Kurdish question. The party was also critical of Turkey’s involvement in Cyprus and had a very aggressive stance towards the “revisionist” Warsaw Pact and Soviet allies in general (such as Cuba).

After several years of clandestine activity, Perinçek founded the legal Workers’ and Peasants’ Party of Turkey. This legal party had inherited the Maoist stance of its predecessor (in terms of lashing out at Soviet allies) but had changed its stance towards Mustafa Kemal and the Kurdish question. It eventually became one of the first adversaries of a newly founded PKK in Eastern Anatolia, and the clandestine organization assassinated several regional leaders of the WPPT. Beyond its conflict with the PKK, the party had “unique” stances on increasing military pressure in the countryside and the role of NATO, in that it supported extraordinary measures against the so-called “fifth column” represented by the Communist Party of Turkey and backed Turkey’s membership to NATO “as a defensive measure against the Red Tsars”. It is worthy of note that the party initially supported the coup d’état in 1980, as it was of the opinion that the US was in regression and the USSR was the “main imperialist threat”.

In spite of the party’s initial support, the putschist authorities banned the Workers’ and Peasants’ Party of Turkey along with dozens of other socialist organizations. In the following years Perinçek’s circle founded the Socialist Party which was initially led by Ferit İlsever, a close associate of Perinçek. In the same period, Perinçek and his followers published a news magazine called “2000’e Doğru” (“Towards 2000”) that realized groundbreaking interviews with Kurdish militia leaders loyal to both Abdullah Öcalan (i.e. the PKK) and Massoud Barzani. Not surprisingly, Perinçek and his followers changed their stance on the Kurdish question yet again by supporting the PKK and opposing the Turkish Armed Forces with similar absolutist rhetoric. Perinçek even accused the famous left-wing Kemalist journalist (and martyr) Uğur Mumcu of collaborationism because of the latter’s criticism of Barzani’s militia and the PKK.

The following years saw yet another transformation in Perinçek’s political stance as he founded the pro-Kemalist Workers’ Party. Needless to say, he broke his ties with the PKK and embraced a nationalist approach. He slowly began to “recognize” the “overcoming” of the traditional political concepts of “left-wing” and “right-wing” and theorized that the current struggle was between “national” and “non-national” or “global” forces. His separation of capital accumulation from the notion of globalization led him to seek “non-socialist” solutions both home and abroad, which resulted in ambiguous alliances with Russian Eurasianists and former Grey Wolves.

Perinçek’s popularity reached its peak when he was imprisoned along with tens of anti-NATO military personnel, journalists, academics and politicians during the Ergenekon Trials. At first he and his comrades tried to disassociate themselves from the rest of the prisoners but eventually came to solidarize with them. As the trials proceeded, Perinçek, despite the despicable and illegitimate accusations he faced, enjoyed the “myth of the imprisoned leader”, much like Abdullah Öcalan. His actions were deemed excusable no matter what he did, as his ideas continued to shift to the right.

Nonetheless, the last couple of years saw the destruction of that myth. After he was released from prison, Perinçek enthusiastically joined Erdoğan’s crusade against the Gülen sect. Despite the fact that Gülen and Erdoğan were equally responsible for his imprisonment, Perinçek considered Gülen “the primary foe” and went as far as supporting Erdoğan’s candidates for the High Council of Judges and Prosecutors. He also didn’t refrain from supporting the introduction of Ottoman “Turkish” to high school curricula, effectively backing down from his “Kemalist” stance.

As a result, Perinçek decided that it would no longer be appropriate to maintain a “left-wing name” like “the Workers’ Party” and, after a ludicrous congress, changed the party’s name to “the Patriotic Party”. In spite of its small electoral base (around 0.3 %), the party boldly declared itself “a unitary front” (thus substantially renouncing the role of the “vanguard party” as theorized by Lenin) and welcomed the sort of people I mentioned in the introduction to its ranks.

The rest of the story takes place in the present day. Perinçek continues to support Erdoğan’s illegitimate incursions in Syria “as long as the army strikes the PKK”, avoids commenting on Erdoğan’s blatant violations of the Constitution “in force”, and continues to purge the “disobedient” socialists (or rather, actual socialists) from his party.

And how does Perinçek justify his actions? He is convinced that “yesterday is yesterday and today is today”, that is, he has no qualms in allying even with Erdoğan as long as he fights against the current “primary foe”. He lacks any sort of political principle; or rather, his only political principle is realpolitik. Such vices don’t necessarily make him a “typical politician in bad faith” but simply an untrustworthy leader and as such, he deserves to be isolated.

Preve: a confused Marxist

Without a doubt, criticizing an academic or a philosopher is much more onerous than criticizing a politician as you have to focus more on the idea than the act. Nevertheless, I shall try to keep it as brief and direct as possible.

Of partial Armenian descent (to the Turkish reader: Preve was quite fluent in Turkish), Costanzo Preve started his academic career after dispassionately studying law and political sciences in Turin. He pursued his philosophical interests after winning a scholarship at the University of Sorbonne in France, where he got the chance to attend the lectures of noteworthy Marxists of the era, such as Jean-Paul Sartre and Louis Althusser. In the meantime he met another influential figure, Roger Garaudy, when Garaudy was still the editor-in-chief of Cahiers du Communisme, the monthly magazine of the French Communist Party. Afterwards he attended the Free University of Berlin where he studied Greek, which allowed him to pass on to the University of Athens where he furthered his studies on Greek culture and history.

When he returned to Italy he started teaching and at the same time got involved in political activism. He became an official member of the Italian Communist Party in 1973 and tried to spread a “philosophical approach” to communism. In 1978 he founded the Centro Studi di Materialismo Storico, which allowed him to explore other major contributors to Western Marxism such as György Lukács and abandon Althusser. In this period Preve examined various Italian left-wing currents like operaismo and autonomismo, and heavily criticized the “historical compromise” (that is, the rapprochement between the Italian Communist Party and Christian Democrats), eventually joining the Trotskyist-oriented Proletarian Democracy where he sided with the “neo-communist” current.

After the dissolution of the Italian Communist Party and the adherence of Proletarian Democracy to the newly founded Communist Refoundation Party, Preve slowly began to distance himself from the Italian left. Irritated by the “useless conflicts among Marxists”, he likened various Marxist schools to “churches” and, although he continued to espouse Marxism, he declared (similarly to Thomas Kuhn) that Marxism was “in a scientific crisis” which could be solved by overcoming “ideological fundamentalism” represented mostly by “professional” party (or, as Preve used to put it, “sect”) leaders.

This disassociation led him to think that the “left-right dichotomy” was finally overcome and the “anti-fascist” rhetoric of the Italian left was highly superficial, as “such an adversary no longer existed”. He also criticized Lenin’s interpretation of Marxism with specific regard to the Leninist notion of “imperialism”, boldly stating that “[such an interpretation] lacks any sort of scientific basis, and therefore it hasn’t ‘corrected’ Marxian thought – it has effectively buried it” adding that “[Lenin’s thought] doesn’t need any sort of ex post contortions as it is based solely on a Russian perspective and (superficial) anti-imperialism”.

Thus, Preve’s anamorphosis allowed him to seek alliances elsewhere: not only did he embark upon a “critical” cooperation with the abovementioned reactionary “thinker” Alain De Benoist, but he also got in touch with one of the zealots that Perinçek also befriended: Alexander Dugin. Despite trying to maintain an independent Marxist approach, he was nevertheless influenced by the fetishisms of these two individuals as he focused more on geopolitics and national identity in his later years.

Preve’s new perspective and influences eventually morphed into a political stance, which he referred to as “communitarian communism”. In spite of the fact that the word “communism” was still present in this self-description, the key word was “communitarian” as the ideas that he proposed were more communitarian in essence, and “communism” was simply a point of reference, an inspiration for his arguments. Furthermore, the fact that “communitarianism” was a term that the Italian far-right was accustomed to allowed Preve to reach out to them in order to “unite against” the “common foe” represented by liberal individualism.

It is only saddening that he didn’t get to see the recent rise of the far-right in Europe; perhaps he could have admitted his mistakes, something that he wasn’t afraid to do. That would have definitely changed the attitude of his younger and not-so-bright associates like Diego Fusaro who try to talk about Marx to the militants of openly fascist organizations like CasaPound.

To sum up, the reason why Preve embraced such an opportunist approach in his later life was, ironically, the “classical” opportunism of the Italian left. In my humble opinion, his hatred towards “tifoseria” politics and indecent leaders resulted in a new form of opportunism which sought refuge in the far-right.

Differences and the common ground

It goes without saying that, despite their common point of arrival, Perinçek and Preve had very different perspectives. Perinçek is a politician who is used to using a simple language to form his arguments; Preve, on the other hand, was a philosopher and used a complex language and well-defined logical links to convince the reader. While Perinçek thrives on sectarianism and a not-so-impressive cult of personality, the main reason behind Preve’s disassociation from the left was this very concept of “leadership”. Appositely, in Perinçek’s opinion organizing is a fundamental norm, while Preve thought that “intellectual integrity” came before political activism (conversely, Perinçek states that “our integrity has no value in the fight for the Motherland!”). It is only a coincidence that these two figures met in Turkey in the 70’s.

However, they ended up on the same ground by denouncing the political principles of the left, albeit for different reasons. They both held onto vague antagonisms and eventually lost sight of clarity. They both tried to unite with controversial figures against what they perceived as “a common foe” but failed to see the irreconcilable contradictions. They both harmed their followers, although it is clear that the damage caused by Preve is significantly less than that which was caused by Perinçek.

At this point I must admit that the works of Preve deserve a separate and more detailed critique, which I’m planning to undertake in the following months. After all, he was an intellectual who valued integrity and wasn’t afraid to admit that he was wrong. He had a relatively scientific approach; unfortunately, though, not all scientific works yield correct results.

As for Perinçek, his works don’t deserve such criticism. His veneration of realpolitik and dogmatic approach to geopolitics are well-entrenched, therefore his ideas aren’t invaluable. Nevertheless, it is a moral and political duty to tell the truth about Perinçek and his ideas in order to tread a scientific path towards socialism.

After all, the fight against reactionism goes on!

Türk Devrimi ve İslam – José Carlos Mariátegui

Çeviri: Aytekin Kaan Kurtul

Çağımızda (liberal) demokrasi, devrimcilerin sabırsızlığına karşı, Evrim Teorisi’nin doğa için belirlediği aşamalılık kuralını toplumsal yapının evrimini açıklamak için kullanmakta. Bununla birlikte, araştırmalarımız ve deneyimlerimiz bize toplum bilimlerinde aşamalılığın mutlak bir kural olmadığını göstermektedir. Geldiğimiz noktada Evrim Teorisi’nin toplum bilimlerine bire bir uygulanmasına karşı çıkan tezler ağırlık kazanmaktadır. Öyle ki, (Birinci) Dünya Savaşı, diğer birçok krizle birlikte, toplum bilimlerindeki “evrimciliğin” krizini de beraberinde getirmiştir (hattâ eminim Darwin’in fikri böyle bir dönemde ortaya atılsa aynı ilgiyi görmezdi).

Söz konusu aşamacılığın geçerli olmadığına dair en güncel örnek, baş döndürücü hızla değişen Türkiye’dir. Türk hükümeti, sadece beş yılda Türkiye’nin kamusal yapısını, siyasi rotasını ve toplumsal zihniyetini radikal bir şekilde değiştirdi. Egemenliğin padişahtan ulusa (yazar burada Yunanca “Demos” kelimesini kullanıyor, ben “halk” veya “toplum”dan ziyade “ulus” kelimesinin uygun olduğunu düşündüm – K.) geçmesi ve teokrasinin yerini laik bir cumhuriyetin alması için beş yıl yetti. Böylelikle, eskiden Avrupalılarca sıradışı, egzotik ve kapalı bir ülke olarak görülen Türkiye, kültürel olarak Avrupa’ya yakınlaştı. Türk toplumunun hayatı, yeni bir nabız kazandı: Artık Türk toplumu Avrupa’nın bilimsel, felsefi ve siyasi gündeminin uzağında değil. Çağdaş Türk toplumu, Avrupa toplumunun endişelerini ve sorunlarını taşıyor; dolayısıyla Türkiye’de de toplumsal sorunlar gündeme geliyor. Başka bir deyişle, Avrupa’da olduğu gibi Türkiye’de de “komünizmin hayaleti dolaşıyor”. Aynı zamanda, medeni hukuk alanındaki reformlarla çokeşlilik tarihe karışıyor ve Türk toplumu Avrupa alfabesini öğreniyor. Özetlemek gerekirse Türkiye, herhangi bir dış baskının etkisinde kalmadan, ilerici bir öz iradeyle Avrupa kültürünü benimsiyor.

Tarihteki en hızlı toplumsal dönüşümlerden biriyle karşılaşmaktayız. Eski Türk toplumunun yapısı İslam ilkeleri üzerine inşa edilmişti. Bilindiği üzere İslam sadece dinî ve ahlaki öğretileri olan bir din değil, aynı zamanda siyasal ve toplumsal dayatmaları olan bir din. İslam dininin kutsal kitabı olan Kur’an, inananlara sadece soyut kavramlar değil; idari yapı, medeni hukuk ve hattâ bireysel temizlik konularında da zorunluluklar getiriyor. Başka bir deyişle Kur’an, kendini “evrensel” olarak tanımlayan ve bu şekilde kabul edilen bir kitap. Dolayısıyla bu öğretiye göre şekillenmiş Türk toplumu, Avrupa toplumundan çok farklı bir hayat tarzına sahipti. Avrupa toplumunun eğilimi pratik ve faydacıyken Müslüman Türk toplumunun eğilimi dindar ve dogmatikti. Bunun doğal bir sonucu olarak, Avrupa’daki hukuki kaynaklar ile Türkiye’deki hukuki kaynaklar arasında derin farklar söz konusuydu. Osmanlı Devleti’nde halife, aynı zamanda padişahtı. Din ve devlet işleri aynı kişi tarafından temsil ediliyordu. Diğer taraftan, 19. yüzyıldan itibaren imparatorluk sınırları içinde Avrupai fikirler, ya da monarşi yanlılarının tabiriyle “Batılı mikroplar” yayılmaya başladı. 1908 Devrimi, bu yayılmanın bir sonucuydu ve Osmanlı Devleti’ni liberalizme, bilime ve Avrupa kültürüne yaklaştırdı. Buna rağmen İslam dini, Türk toplumundaki otoritesini korumaktaydı. Osmanlı Devleti’nde “ilim sahibi” sayılan kişiler, “millet” kavramını dahi İslami bir algıyla ele alıyordu. Örneğin İstanbul Üniversitesi öğretim görevlisi Fatin Efendi (Davud? – K.), İslamcılığın yeni çağa ayak uydurmasının “ithal fikirlerle değil, bir iç evrimle gerçekleşeceğini” öngörüyordu. Doktor (Cenap) Şahabettin Bey ise kuramsal yetisi zayıf olan Türk toplumunun bundan ötürü “hiçbir zaman dinden kopamadığını” ifade ediyordu. Özetlemek gerekirse, Türk toplumunun ileri gelenleri Türk teokrasisinin geleceğinden emindi ve Avrupai düşüncelerin nüfuz etmesi, toplumsal düzen tartışmalarını beraberinde getirmiyordu.

Türk Devrimi’nin temel aşamalarını birlikte gözden geçirelim:

Öncelikle, (Birinci) Dünya Savaşı’ndan önce Türk toplumunun Avrupalılarca aşağılık, barbar bir toplum olarak görüldüğünü hatırlamak gerekir. Osmanlı Devleti’ne dayatılan meşhur kapitülasyon rejimi, Avrupalılara çeşitli vergi ayrıcalıkları ve yargısal ayrıcalıklar tanıyordu. Avrupalılar, Türk topraklarında kendi mahkemelerinin yetkisini genişletebilirken Türklere Avrupa’da böyle bir ayrıcalık tanımıyorlardı. Avrupalı, somut olarak, Osmanlı Devleti’nde İslam dininden daha fazla otoriteye sahipti. Ayrıca, Balkan Savaşları Osmanlı’nın gücünü zayıflatmış, egemenliğini ise neredeyse tamamen yok etmişti. Balkan Savaşları’nı (Birinci) Dünya Savaşı izledi ve Osmanlı Devleti, Avusturya-Macaristan ve Almanya ile birlikte İttifak Devletleri bloğunda yer aldı. İtilaf Devletleri’nin muzaffer olması, Osmanlı’nın yıkımını da beraberinde getirdi. Muzaffer ülkeler, Osmanlı Devleti’ni en ağır koşullara sokmak konusunda kararlıydı ve Osmanlı’yı kanlı savaşı uzatmakla suçluyorlardı. ABD Başkanı Wilson, liberal çerçevede “halkların kendi kaderini tayin hakkı”nı tasarlarken Türk toplumuna merhamet duymuyordu. Zihninin resmî Amerikan doktrini ve Hristiyan diniyle şekillenmiş olması, olaylara sadece Ermenilerin ve Yahudilerin penceresinden bakmasını mümkün kılıyordu. Wilson, Türk halkının Avrupa medeniyetine yabancı olduğuna ve bu kıtadan kovulması gerektiğine inanıyordu. Türk boğazlarının ve petrolünün kontrolünü elinde bulunduran İngiltere de doğal olarak bu teze destek veriyordu. Batı’da, Türkleri Asya’ya sürmek gerektiği fikri hâkimdi. İşgali meşrulaştırmak adına başkent İstanbul’da işgal kuvvetlerine sadık bir hükümet kuruldu. Bu hükümetin temel işlevi, Türkiye’nin paylaşılmasını kolaylaştırmaktı. Türk halkının uykudaki isyanı, işte böyle acılı bir dönemde uyandı. Anadolu’da ordu müfettişliği yapan Mustafa Kemal Paşa, işgale ve Osmanlı hükümetine karşı isyan etti. Başta Trabzon olmak üzere Doğu Anadolu ve Anadolu’nun diğer köşelerinde Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri kuruldu. İki kongreden sonra Ankara’da toplanan direnişçiler burada Büyük Millet Meclisi’ni kurdu. Sonrasında; Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Yeşil Ordu ve Türkiye Komünist Partisi gibi devrimci oluşumlar ülkenin kurtuluşunda etkin rol oynamaya başladılar. Bütün bu oluşumlar, işbirlikçi İstanbul hükümeti ve işgalci İtilaf Devletleri’ne karşı mücadelede hemfikirdi.

Türk halkının bu dirilişi İtilaf Devletleri’ni biraz olsun geriletti. Muzaffer devletler, Osmanlı Devleti’ni Sévres’de bir barış konferansına çağırarak İstanbul hükümetine topraklarının üçte ikisi karşılığında İstanbul ve Rumeli’nin bir bölümünde kısmi ve koşullu egemenlik önerdi. Bu antlaşmaya göre halifelik makamı da Osmanlı hanedanında kalacaktı. İstanbul hükümeti, bu antlaşmayı imzalamaktan başka bir çare göremiyordu. Mustafa Kemal ise, Ankara hükümetini temsilen, bu aşağılayıcı antlaşmayı reddetti. Kemal’e göre bu antlaşma, ancak ulusal direniş tamamen bastırılabilirse imzalanabilirdi.

Toplumsal çalkantıların daha nadir olduğu bir dönemde İtilaf Devletleri, Türkiye üzerine bütün askerî gücünü sürebilirdi. Ne var ki, Ekim Devrimi ile birlikte devrimci akımlar yoğunlaşmıştı. Batı’nın burjuva hükümetleri, savaşın yarattığı toplumsal hasarı onarmadan Mustafa Kemal ile doğrudan ilgilenemezdi. Dahası, Anadolu’da İngiliz çıkarlarıyla Fransız çıkarları çatışmaktaydı. Sevr Antlaşması’ndan pay koparan Yunanistan, bu koşullarda gerçek işgalcilerin iradesini dayatma işlevini üstlendi.

Türk-Yunan Savaşı, diplomatik gelgitlere sahne oldu. Gün geçtikçe momentumu ellerine geçiren Türk devrimcileri, karşılarındaki ittifak içinde çatırdamaların yaşanmasına sebep oldu. Önce İtalya, daha sonra da Fransa, Türk devrimcileriyle anlaşma yoluna gitti. Türk devrimcilerinin Sovyetler’le olan işbirliği yoğunlaştı. İsyan, batı bölgelerine kaydı. Bu başarılar, Türklerin moralini yükseltti ve mücadele ruhunu perçinledi. Nihayetinde Mustafa Kemal, Yunan ordusunun direncini kırdı ve işgalcileri Anadolu’dan kovdu. Kemalist birlikler, İtilaf Devletleri’nin işgali altında olan İstanbul’u geri almak için hazırlıklara başladı. İngiliz hükümeti, bir karşı hücum tasarladı fakat Emek Partili (Labour Party – K.) parlamenterler bu tasarıya karşı çıktı. Avrupalı işçi sınıfı, ülkelerindeki hâkim sınıfların “fetih” planlarına artık sessiz kalmıyordu. Türk Kurtuluş Savaşı, Sevr Antlaşması’nı iptal eden ve (Birinci) Dünya Savaşı sonrasında işgal edilen Türk topraklarında Türklerin egemenliğini tanıyan Lozan Antlaşması ile sonuçlandı. Türkler böylece Avrupa’daki varlığını Batı’ya kabul ettirdi. İstanbul, Türk halkının egemenliğine girdi.

Dış barış sağlandıktan sonra Türk devrimciler yeni bir toplumsal düzenin inşasına başladı. Türkiye, devrimci bir atmosfere büründü. Büyük Millet Meclisi, demokratik ve cumhuriyetçi bir anayasayı yürürlüğe soktu. İsyanın ve devrimin lideri Mustafa Kemal, genç Cumhuriyet’in ilk Cumhurbaşkanı oldu. Din ve devlet işleri birbirinden ayrıldı. Dinin siyasetteki yeri azaldı. Yeni hukuki yöntemler ve kavramlarla Kur’an’ın Türk toplumunun yaşamındaki otoritesine son verildi. Ne var ki, hilafet bir süre daha ayakta kaldı. Yeni halifenin etrafında gerici bir kümelenme oldu. Bu kümelenme, İngiliz ajanlarının İngilizlerin himayesinde bir hilafet makamı oluşturma emelleriyle paraleldi. Gericiler, Büyük Millet Meclisi’ne sızma girişiminde bulundu. Devrim, kendisini müthiş bir enerjiyle savundu ve karşı hücuma geçti. Nihayetinde, hilafet kaldırıldı ve devlet kurumları laikleştirildi.

Bugün Türkiye Cumhuriyeti, Batı tarzı anayasal düzene sahip bir ülkedir ve bu niteliği gün geçtikçe belirginleşmektedir. Devrimin yarattığı toplumsal ve siyasal koşullar yeni bir ekonominin gelişimine olanak sağlayacaktır. Teokratik monarşiye dönüş artık somut olarak imkânsızdır. Avrupa medeniyetinin ilkeleriyle İslam dininin ilkeleri uyuşmamaktadır.

“Devrim” kavramı, Türk toplumunun ruhuna kök saldı. Türkiye, yeni insanlara ve yeni fikirlere hayranlık duyuyor. Bugün, Kemalist Devrim’in en büyük düşmanları Türkler değil; örneğin, İngiliz kapitalistleridir. Londra’nın Times Gazetesi, kaldırılan hilafeti gözyaşlarıyla anarak “Türkiye’nin geçmiş ihtişamıyla doğrudan ilişkili bir kurum” olarak nitelemişti. Anlıyoruz ki, Batı burjuvazisi Doğu’nın Batılılaşmasını istememektedir. Bu efendilerin endişesi, öngördükleri fikirlerin ve kurumların yayılmasıyla ilgilidir. Söz konusu durum, Batı burjuvazisinin artık Batı medeniyetinin temel çıkarlarını temsil edemediğinin başka bir göstergesidir.

José Carlos Mariátegui kimdir?

José Carlos Mariátegui (1894-1930), Peru Komünist Partisi’nin kurucuları arasında yer almış Perulu Marksist gazeteci, tarihçi, feylesof. Latin Amerika’nın 20. yüzyılda yetiştirdiği en büyük sosyalist teorisyenlerden sayılan Mariátegui, Antonio Gramsci ve Maksim Gorki gibi dönemin önemli Marksistleriyle tanışma fırsatı bulmuş ve fikirleri gerek komünistler, gerekse yerli milliyetçiler tarafından benimsenmiştir. Hayatında “Günümüzün Manzarası” ve “Peru Gerçekliği Üzerine 7 Tez” isimli iki temel eser kaleme alan Mariátegui, aydın kimliğinin yanı sıra sendikacılık da yapmıştır. Mariátegui’nin eserlerine dahil etmediği yazıları, çocukları tarafından toplanmış ve kitaplaştırılmıştır.

Yukarıda tercümesi bulunan makale, “Günümüzün Manzarası” isimli eserden alınmıştır.

Kısaca, Yeniden Anadilde Eğitim ve Ulusal Sorun Üzerine

Aslında bu konu üzerinde epey yazıldı, çizildi ama Aydemir Güler’in son dönemde yazdığı bir yazıdan hareket ederek bir bakış açısında gördüğüm hatanın üzerinde biraz durmam gerektiği kanısına vardım.

“Anadilde eğitim”, bir ilke olarak Türkiye sosyalistlerinin çoğunluğu tarafından kabul edilen bir kavram. Bu kavramın tam olarak tanımı -çoğunluk tarafından, elbette- henüz yapılamamış ve kavramın tanımı üzerinden yürütülen tartışmalar fraksiyonlaşma sebebi olmaya kadar varmışsa da kavramın ilkeselliği üzerinden esaslı bir tartışmaya rastlamak mümkün değil. Zaten söz konusu kavramın ilkesel niteliği, marksist-leninist olma iddiasındaki özneler (ben dahil) tarafından tartışma konusu olarak değerlendirilmiyor.

Tartışılması gereken ve tartışılmayan husus, kanımca, söz konusu ilkenin uygulanması ve sosyalizm davasındaki konumu. Sol içi iletişim kopukluğu ve bol yakıştırmalı söylemlerin çözümü de, bu bağlamda, konunun bu iki açıdan değerlendirilmesinde yatıyor.

Öncelikle “anadilde eğitim”in, sosyalist literatürde, “ulusların kendi kaderini tayin hakkı” ile ilişkili olduğunu belirtmek gerekir; zira “ulusal eğitim” meselesi, 20. yüzyılın ilk çeyreğinde sosyalistlerin “ulusların kendi kaderini tayin hakkı” çerçevesinde en çok tartıştığı konulardan biriydi. Lenin’in Bundistler, Ukraynalı milliyetçiler ve Yahudi kimlikçileriyle olan tartışmaları ile Sultangaliyev’e yöneltilen eleştiriler, buzdağının sadece görünen kısmı. Yeri gelmişken, Lenin’in “her etnik gruba ayrı eğitim verilmesi”ne karşı çıktığını ve Sultangaliyev’in “kimlikçilik yapmakla” eleştirildiğini hatırlamak isabetli olur. (bkz. Lenin’den “Ulusal Sorun Üzerine Eleştirel Tespitler” , Stalin’in VII. Parti Kongresi’nde yaptığı konuşma, Halit Kakınç’tan “Sultangaliyev ve Millî Komünizm”, İngilizce bilenlere Rudolf Schlesinger’den “The Nationalities Problem and Soviet Administration”)

Konudan fazla sapmadan, sunduğumuz temelde, başlangıç noktamızın “ulusların kendi kaderini tayin hakkı” olması gerektiği sonucuna varırız. Bu ifadeyi irdelemeye de “ulus” kelimesinden başlanmalı.

Öncelikle “ulus nedir?” sorusunu soralım. Bu soru üzerine ciltlerce kitap yazılabilir, literatürümüzün dışından (özellikle de Weber’den) alıntı yapılabilir ama kısa tutmak adına meseleyi marksist bakış açısıyla güzel bir şekilde özetleyen Stalin’e başvuracağız: “Ulus, tarihsel olarak ortak dil, toprak, iktisadi yaşam ve ortak kültür biçiminde şekillenen psikolojik bir yapı üzerinde kurulmuş insan topluluğudur.” (“Ulusal Soruna Dair Sosyal Demokrasinin Görüşü”)

Alıntıladığım tanımdaki isabet, burjuva toplumunun oluşumundaki kültürel ve demografik olgularla sabittir. Feodalizmi ve “asil” sınıfı mağlup eden burjuvazi, ticaret ve üretim faaliyetlerini kolaylaştırmak ve emek arzını kâr edebileceği düzeye getirmek amacıyla; feodal toprak sahiplerinin feodusunda yaşayan “yerel” toplumun küllerinden, şehirlerde yoğunlaşmış, baskın kültürün daha yaygın olduğu çağdaş toplumu yaratmıştır. Bu süreçte merkezileşen nüfus, çoğunluğun kullandığı dilin daha da yaygınlaşmasına olanak sağlamış ve “ulusal diller”, “ulusal kültürler”in bir alt kümesi olarak toplumsal bir olgu niteliğine kavuşmuştur. Hattâ “ulus” kavramının burjuva toplumuyla olan bu ilişkisi, Rosa Luxemburg’un “ulus” kavramına düşmanca yaklaşımının ve “ulus meselesinin komünist mücadelede yeri olmadığı”nı savunan tezinin en temel sebebidir. (“Ulusal Sorun”)

Sadeleştirecek olursak, çağdaş “ulus” kavramı (bizde Osmanlı’dan kalma “millet” ifadesinin yarattığı kafa karışıklığı, meselenin bilimsel temelde tartışılmasının önündeki engellerden biridir) burjuva devriminin bir getirisidir ve anayasal tanım ve burjuva hükümetlerinin izlediği politikalardan öte bir toplumsal olguya işaret etmektedir. (bu noktada haklı bir şekilde Türkiye’de burjuva devriminin Batı Avrupa’daki örneklerden daha özgün bir yol izlediğini ifade eden arkadaşlara 20’li yıllarda “Kürdistan işçi sınıfı”ndan bahseden Hikmet Kıvılcımlı’nın sol cenahta en çok eleştirilen kemalist politikalardan biri olan “Arkadaş Türkçe Konuş” kampanyasını savunduğu “Cumhuriyet Bayramı Nedir?” başlıklı makalesi önerilir, ben daha ayrıntıya girmek istemiyorum)

Kürt toplumunu bu veriler ışığında değerlendirmek şüphesiz “ırkçılık v. kimlikçilik” tartışmasından daha faydalı olacaktır.

Öyleyse soru: Kürt toplumunun ortak dili var mıdır?
Yanıt: Hayır, hattâ birkaç ay önce Yazılama Yayınevi’nden çıkan Kurmancî-Zazaki sözlüğü bu sorunun giderilmesi adına olumlu bir adımdır.

Soru: Kürt toplumunun toprak bütünlüğü var mıdır?
Yanıt: Hayır, Kürt toplumu esasen dört farklı ülkenin sınırları içinde yaşamaktadır.

Soru: Kürt toplumunun ortak iktisadi yaşamı var mıdır?
Yanıt: Hayır, esas olarak dört farklı ülkenin sınırları içinde yaşayan bir toplumun ortak iktisadi yaşamından söz edilemez; kaldı ki Türkiye Kürtleri, burjuva devrimini Türkiye’nin diğer halklarıyla birlikte yaşadığından dolayı Türkiye halkıyla ortak bir iktisadi yaşam kurmuştur.

Soru: Kürt toplumunun ortak bir kültürü var mıdır?
Yanıt: Evet, önemli ölçüde vardır fakat bölgenin diğer toplumlarıyla, özellikle de yaşadığı ülkenin toplumlarıyla ortak paydaları olduğu bir gerçektir.

Soru: Kürt toplumunun ortak bir tarihi var mıdır?
Yanıt: Evet; fakat Türkiye Kürtleri, daha önce belirttiğimiz üzere, burjuva devrimiyle birlikte Türkiye’nin diğer halklarıyla ortak bir iktisadi yaşam oluşturmuştur ve söz konusu gelişmeden beri Türkiye’nin diğer halklarıyla ortak bir tarihe sahiptir.

Bu yanıtlardan varacağımız sonuç şudur: Bir toplumun “ulus” olduğunu ifade etmesi söz konusu toplumu “ulus” yapmaz ve Kürt toplumu bir “ulus” teşkil etmemektedir. Bunu tespit etmek için Kürt toplumuna Türklüğü dayatmak veya “‘Davarı sürdün mü?’ diyerek ticaret kanunu yazamazsınız” gibi şovenist argümanlarla Kürt kültürünü hor görmek gerekmez, ya da söz konusu tespit siyaseten bir “sağa sapma” niteliği taşımaz. Aynı şekilde, söz konusu tespit, Kürt toplumunun hiçbir zaman uluslaşamayacağı anlamına da gelmez. (bu noktada; İskoçya’nın bağımsızlık referandumuyla, aynı olmasa da benzer bir tartışmanın yaşandığı Britanya solunda, marksist-leninistlerin meseleyi yukarıda örneğini vermeye çalıştığım yaklaşımla tartışarak ezici çoğunlukla İskoçya’nın bağımsızlığına karşı çıktığını, hattâ en anti-revizyonist partilerden biri olan Büyük Britanya Komünist Partisi (Marksist-Leninist)’in referandum öncesinde yayımladığı bir manifestoda İskoç halkının “Britanya ulusunun bir parçası olduğunu” ifade ettiğini belirtmek faydalı olacaktır)

Peki, “anadilde eğitim” kavramını “ulusların kendi kaderini tayin hakkı”ndan bağımsız ele alabilir miyiz? Elbette alabiliriz; zira çağdaş anlamda ulus teşkil etmeyen toplumlar da “ulusal dil” dışında bir anadile sahip olabilirler – fakat bu noktadan hareketle Kürt dillerinin Türkiye coğrafyasında konuşulan diğer dillerden farklı bir toplumsal niteliğe sahip olmadığı sonucuna varırız. Yani, bugünkü siyasal çerçevede sadece Kürt dilleri üzerinden yürütülen “anadilde eğitim” tartışmaları aslında Lazca, Çerkezce, Arapça, Gürcüce, Boşnakça, Arnavutça ve “Lozan dilleri” kapsamına girmeyen diğer Türkiye dilleri için de geçerli olmalıdır.

Böylelikle tekrardan “anadilde eğitim” ilkesinin uygulamasına gelmiş oluyoruz. Bir yandan, Lenin’in de belirttiği üzere, her etnik azınlığa ayrı bir eğitim programı hazırlamanın imkansızlığı; diğer yandan etnik azınlıkların kendi dillerinde eğitim alma hakkı.

Bu sorunun çözümü, kanımca, ilkeleri sıraya koymaktan geçer. Sosyalistlerin hedefi, emekçi kitleleri örgütlemek ve aydınlatmak ise bu eylem, en etkili ve ucuz şekilde, çağdaş Türk dilinde gerçekleştirilebilir; zira bu toplumları bir arada tutan dil, çağdaş Türk dilidir. Diğer yandan sosyalistler, etnik azınlıkların kültürel gelişimlerini garanti altına almalı ve etnik azınlıkların dillerinde de eğitim yapılması için gereken toplumsal talebin oluşabilmesi adına söz konusu dillerin kamusal alanda kullanılmasını kolaylaştırmalıdır. Sosyalist aydınlanma, ancak bu koşullarda gerçekleşebilir.

Aydınlanma demişken, bugün gericiliğin çağdaş Türkçeyi hedef alması ve Kürt milliyetçilerinin bu duruma önemli ölçüde sessiz kalması bu bağlamda tesadüf değildir. “Demokratik İslam Kongresi” gibi saçmalıklarla uğraşan ve gericilikle “müzakere” yapmaktan kaçınmayan bir siyasi odaktan zaten esaslı bir aydınlanma savunusu beklenemez. Öyleyse sosyalistler, Kürt dillerinde eğitim yapılabilmesinin bir aydınlanma meselesi olduğunun ve aydınlanmanın da çağdaş Türkçeyi savunmaktan geçtiğinin altını bir kez daha çizmelidirler.

Sözün özü, “aydınlanma için anadilde eğitim” diyorsak, önce çağdaş Türkçeyi savunacağız ve çağdaş Türkçeyi savunmaktan çekinen gerici odaklarla aramızdaki sınırı belirginleştireceğiz. Bunu “ulusalcı”, “kemalist” vb. yaftalamalarından çekinmeden yapacağız.

Avrupa’da Faşizm Tehlikesi, Sermaye ve Sol Tepki

Kuzey Ligi (Lega Nord) lideri Matteo Salvini ve Ulusal Cephe (Front National) lideri Marine Le Pen

Batı Avrupa siyasetini ve Karadeniz’in karşı kıyılarındaki gelişmeleri takip eden dostların bildiği üzere faşizm, farklı şekillerde Avrupa’nın her köşesinde yükselişte olan bir akım. Bu akımın bugünkü temsilcileri, her ne kadar tarihsel savunu mecburiyetinden kaçınmak amacıyla kendilerini “milliyetçi”, “muhafazakâr” veya “sosyal-sağcı” (yahut “korporatist”) olarak tanımlasa da semboller, hitap edilen kesim, söylemler ve belirlenen siyasi hedefler, söz konusu oluşumların hangi tarihsel çizginin devamı olduğunu belirgin kılıyor.

Aslına bakılırsa, gören göz için bu tehlike yeni bir durum değil. Sovyetler Birliği dağıldığından beri bize daha yakın bir coğrafya olan Doğu Avrupa’daki çatışmalar, faşizmin “sosyalizm düşmanı” özünün aslında ekonomik liberalizmi dünyaya dayatmaya çalışan küresel sermaye için ne kadar kullanışlı olduğunu gözler önüne sermişti. Özellikle, siyaset terminolojisine “Balkanlaşma” kavramını “kazandıran” Yugoslav İç Savaşı’nda sosyalistler tarafından “Ustaşe’nin (Tito’nun partizanlarına karşı savaşan Nazi işbirlikçisi Hırvat milliyetçileri) devamı” olarak nitelenen “Hırvat Ulusal Muhafızları”, başta Almanya olmak üzere birçok AB üyesi devlet tarafından desteklenmiş ve söz konusu ülkelerden İtalya ve Danimarka, Almanya ile birlikte Hırvatistan’ın bağımsızlığını savaş bitmeden ve BM kararını beklemeden tanımıştı. Benzer bir yaklaşım Kosova’da da yaşanmış ve uyuşturucu kaçakçılığıyla ün kazanan etnik milliyetçi UÇK (Kosova Kurtuluş Ordusu), NATO tarafından doğrudan, AB tarafından ise dolaylı olarak desteklenmişti. Bugün Hırvatistan’da devlet başkanlığının en güçlü adaylarından birinin eski NATO Genel Sekreter Asistanı olması ve Kosova’nın NATO ve AB tarafından yönetilen bir kukla devlet niteliğinde olması, emperyalizmin faşist ve faşizan gericilikle yaptığı işbirliğinin sonucudur.

Benzer bir kanlı senaryo bugünlerde Ukrayna’da sahneleniyor. George Soros’un ününe ün katan Turuncu “Devrim”in liberal “kahramanları”yla kol kola giren Svoboda ve Praviy Sektor gibi nazist oluşumlar, ABD ve AB tarafından muhatap alınmış ve darbenin başrol oyuncuları olmuştur. Gerçekleşen darbe ise söz konusu oluşumların tarihsel hedeflerini günümüze taşımalarına olanak sağlamış ve komünistler ile Rus azınlık hedef alınmıştır. Ukrayna Komünist Partisi liderine suikast girişiminde bulunulması, aynı partinin düzen partilerince illegalize edilmeye çalışılması ve Ukrayna ordusunun faşist milislerin de desteğiyle (“Azov Taburu” gibi) Rus azınlığın bağımsızlık ilan ettiği bölgelerde (“Novorossiya”) katliamlara girişmesi, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra bu topraklardaki en büyük emperyalist müdahale olarak niteleyebileceğimiz politikaların sonucudur.

Buraya kadar bize yakın, sermaye merkezlerine uzak topraklarda gerçekleşen olaylardan bahsettik. Türkiye sosyalistleri olarak biz, Ortadoğu denen daha talihsiz bir coğrafyaya da yakın olduğumuzdan ötürü “bit yenikleri” üzerine kafa yormaya ve dahası, bu nevi tehlikeleri damarlarımızda hissetmeye alışkınız; Batı’daki yoldaşlarımızdan bizi ayıran en önemli fark bu olsa gerek.

Öyleyse, siyaseten bugünü dünden ayıran nedir? Yanıt basit: Bizim hissettiğimiz tehlikeleri Batı Avrupa’daki “herhangi birinin” de artık belli ölçüde hissedebiliyor olması. Bunda, başta bahsettiğimiz “faşist diriliş”in rolü büyük; buradayız.

“Batı Avrupa’da faşizm neden dirildi?” sorusuyla başlayacak olursak, konuya bilimsel bir giriş yapmış oluruz. Her ne kadar her ülkenin toplumsal yapısına özgü birçok yan sebep olsa da temel sebepler dört başlıkta özetlenebilir: a) Ortak pazarın sürdürülemez hale gelmesi b) Artan işsizlik c) Faşist oluşumların AB ve göçmen karşıtı bir politika izlemesi, merkez sağın gerilemesi d) Merkez solun sermayeyi pervasızca temsil etmesi ve radikal soldaki revizyonist tahakküm.

İlk madde aslında kapitalizmin yapısal bozukluklarının sonucu fakat “hızlandırılmış entegrasyon”, bu bozukluklara karşı daha çabuk ve şiddetli tepkileri doğurmuş oldu. Farklı ekonomik yapılara sahip ülkelerin aynı para birimini basması ve ortak pazarın oluşturulması sonucu finansal ve endüstriyel altyapıları daha ileri seviyede olan ülkelerin “alacaklı”, söz konusu altyapıları zayıf olan ülkelerin “borçlu” konumuna gelmesi, bugün AB üyesi ülkelerde halkların pazara duyduğu güvensizliğin en önemli sebebi. Söz konusu güvensizlik, Draghi’nin mizahi sayılabilecek çabalarına rağmen (“reflasyon” gibi) yavaş yavaş uçuruma doğru ilerleyen fiyat artışlarını ve tüketimdeki düşüşü açıklıyor ve ikinci maddeye giriş yapmamızı sağlıyor.

Artan işsizlik, belirttiğim üzere, birinci maddeden bağımsız bir şekilde incelenebilecek bir madde değil. Üretilenin satılamadığı ve kâr marjının ivmeli bir şekilde düştüğü bir ekonomik durumda işsizliğin artması, üretim safhasındaki en doğal sonuç. En iyi bildiğim örneği kullanacak olursam İtalya’da toplu taşıma ücretleri son üç yılda yaklaşık %50 artarken aynı süre zarfında temel gıda fiyatlarında da ciddi bir artış gözlemlendi. Bunun yanına genelde %13’e, gençlerdeyse %45’e varan işsizlik oranlarıyla birlikte İtalyan hükümetinin Avrupa’nın en ilerici işçi yasalarından birini değiştirme çabalarını koyduğumuzda toplumsal durumun vehameti belirginleşiyor – ki Yunanistan, Portekiz ve İspanya gibi ülkelerin daha iyi durumda olmadığını biliyoruz.

Son iki paragrafı özetleyecek olursak, AB’nin yanlış politikalar izlediği ve artan işsizliğin birçok ülkede ciddi bir sorun olduğu herkesin malumu. İşte bu noktada faşist oluşumların önerileri göze çarpıyor: Ortak pazardan çıkmak, ulusal para birimlerine dönüş ve “göç kontrolü” adı altında göçmenlerin kovulması.

İlk iki öneri marksist-leninist sol tarafından da kabul görse de üçüncü öneri, faşizmin asıl benliğini göstermesi olarak betimlenebilir; zira işsizliği “ülkeyi işgal eden kanunsuz yabancılar”a bağlayarak bu “yabancıların” yokluğunda “doğru işleyen” bir kapitalist mülkiyet düzeni kurulabileceği iddiasında bulunmak, faşistlerin AB politikalarından ve AB politikalarını savunan geleneksel (merkez) sağdan soğuyan kitleleri kendine çekmek amacıyla kullandığı etkili bir siyaset niteliğindedir. Dahası; kitlelerin bu eğilimi, AB ülkelerindeki ana akım medya tarafından (özellikle Fransa ve İtalya’da) beslenenmekte ve neo-faşist oluşumlara propaganda için verimli bir ortam oluşturulmaktadır. Sonuç ise gittikçe artan ırkçılık ve sistem tarafından ustalıkla kullanılan “siyasi tehdit” korkusudur – başka bir deyişle, AB’nin ilerici bir alternatifinin olmadığı algısının dayatılmasıdır. Bu bağlamda faşizm, dün olduğu gibi bugün de büyük sermayeye hizmet etmektedir.

AB’nin ilerici bir alternatifinin olmadığı algısının yaygınlaşmasını kolaylaştıran unsurlardan biri de merkez solun sistemle tam bir uyum içinde olması ve radikal solun 70’lerin ikinci yarısından berigelen “avrokomünizm” revizyonizminin tahakkümünde olmasıdır. Merkez solun içinde bulunduğu durumu anlamak için Tony Blair’den beri AB üyesi ülkelerde önemli siyasi görevlere getirilmiş merkez sol siyasetçilere bakmak yeterli – ki bugün François Hollande ve Matteo Renzi bu “yeni geleneği” layıkıyla temsil ediyor, görüyoruz. Radikal sol ise Berlin Duvarı’nın yıkılmasını kutlayan Die Linke ve Partito della Rifondazione Comunista gibi partilerden Pentagon’da “Atlantik ittifakına zarar vermeyeceği”ni ifade eden SYRIZA ve eski şovenist çizgisinden ödün vermeyen Fransız Komünist Partisi’ne kadar müthiş bir kafa karışıklığına batmış durumda. Ayrıca, gerek merkez solun, gerekse radikal solun Avrupa merkezli bakış açısından kurtulamamış olması da AB politikalarından şikâyetçi olan Avrupa halklarının sola yönelmesinin önündeki engellerden biri.

Bütün bu ihanet ve kafa karışıklığı içinde faşist oluşumların AB’ye karşı Rus çıkarlarını savunması, olayı daha da karmaşık hale getiriyor; zira söz konusu Ukrayna olduğunda anti-faşist bir söylem kullanan Rus siyaseti, Fransa’da Marine Le Pen’i (Ulusal Cephe), İtalya’da Matteo Salvini’yi (Kuzey Ligi) ve Yunanistan’da (“Rus McCain’i” Aleksandr Dugin aracılığıyla) Nikolaos Mikaloliakos’u (Altın Şafak) muhatap almaktan çekinmiyor. Sonuç olarak faşist oluşumlar, Rusya’nın çıkarları ABD ve AB’ninkilerle çatıştığında kendilerini meşru kılmak için bir söylem daha kazanmış oluyor ve sol düşünce, toplumun belli bir kesimi tarafından AB ile özdeşleştiriliyor.

Çizdiğim tablo pek iç açıcı gözükmüyor olabilir ama marksist-leninist solun hâlâ Avrupa’da önemli bir siyasi güç olduğu da yadsınamayacak bir gerçek. Özellikle Portekiz Komünist Partisi, Bohemya ve Moravya Komünist Partisi, Yunanistan Komünist Partisi ve Belçika İşçi Partisi tarafından ortaya konan bütünlüklü sosyalist çizgi ve siyasi istikrar, sadece marksist-leninist solun nicel anlamda marjinalize olduğu kimi Batı Avrupa ülkelerindeki yoldaşlar için değil, devrimci mücadelenin daha gündemde olduğu sermaye çevresi ülkelerindeki sosyalistler için de bir umut kaynağı. Umudumuz, gerileyen avrokomünizmin boşalttığı alanı marksist-leninist solun doldurmasından yana.

Peki biz Türkiye’nin sosyalistleri olarak bu tabloyu değiştirmek için ne yapabiliriz? Elbette, öncelikle daha yoğun olan Türkiye ve Ortadoğu gündeminde sosyalist bir siyaset izlemek için elimizden geleni yapmalıyız; fakat bunu yaparken mücadelemizin enternasyonal bir mücadelenin bir halkası olduğu gerçeğini unutmamalı ve Avrupa’yı değerlendirirken (Avrupalı yoldaşların Ortadoğu konusunda sıkça yaptığı hataları tekrarlamayarak) öncelikle Avrupalı yoldaşlarımıza danışmalı, ona göre tavır almalıyız. Aksi takdirde yüzeysel bir milliyetçiliğe savrulmamız ve ortak düşmanımız olan küresel sermayeyi unutmamız olasıdır.

I terroristi dell’ISIS a Kobanê (Ayn al-Arab). Israele sostiene l’idea di un “Kurdistan” indipendente!

Pubblicato su sinistra.ch il 10 ottobre 2014.

Il mondo sta guardando la scena con timore: un gruppo di tagliateste creato per ricambiare il gioco sanguinoso nella periferia del mondo – detta Medio Oriente – assedia una piccola città siriana di nome Ayn al-Arab che, nel 2012 era stata conquistata dalle milizie separatiste curde del PYD (il braccio siriano del PKK di Abdullah Öcalan) e che da quel punto in poi viene chiamata Kobanê soprattutto nei media occidentali.

Le immagini sono straordinarie: gli islamici stuprano le donne, uccidono i bambini, le donne resistono con le armi e il popolo curdo combatte il nemico che i loro compatrioti arabi e turcomanni combattevano da anni. A questo punto si realizza l’ipocrisia: la Sinistra occidentale (ormai davvero “sinistrata”) che taceva quando i turcomanni iracheni venivano massacrati dagli stessi mostri dello Stato Islamico o quando l’esercito siriano combatteva quasi tutti i gruppi salafiti nella regione, sono diventati “i sostenitori della resistenza curda” contro “un prodotto turco” (come dire che i fascisti di Pravij Sektor siano un “prodotto ucraino”, negando il burattinaio che li manovra). Una vittoria della disinformazione, forse?

È una domanda complicata, lo so. Poi quando si parla del Medio Oriente gli affari politici sono sempre complicati e spesso sporchi. Per fare un esempio: se una forza anti-imperialista come l’Iran si allea con i peshmerga (le milizie di Massud Barzani), i suoi ex-rivali filo-statunitensi, per poter sconfiggere lo Stato Islamico prima che intervenissero “i campioni della democrazia”, allora la situazione è davvero strana! In ogni caso, dobbiamo notare il successo dell’imperialismo statunitense: quando si pensava che l’Impero fosse morto, lo stesso Impero è riuscito a vincere in due fronti – ma questa è una questione più ampia.

In sintesi, si vede che l’ignoranza occidentale sulle questioni che riguardano il Medio Oriente è stata risuscitata con l’incursione dell’ISIS e più particolarmente con l’assedio di Ayn al-Arab/Kobanê. Una cosa da sottolineare: qui il motivo non è quello di sottovalutare lo sforzo di un popolo che lotta per la sopravvivenza, ma quello di indicare quanto è efficace la disinformazione in Occidente, soprattutto quando si parla delle figure politiche curde come Barzani ed Öcalan.

La minaccia che legittima la balcanizzazione

La frenesia dello Stato Islamico ha avuto inizio con la caduta della città di Mosul in Iraq a giugno. Nello stesso periodo, c’è stato un “cessate il fuoco” assai strano tra l’ISIS e il governo autonomo curdo ad Erbil (come evidenziato anche da note riviste di geopolitica come “Le Monde Diplomatique“) e queste due forze si sono unite di fatto nell’opposizione al governo centrale iracheno, il quale era decisamente filo-iraniano. Questo evento è stato seguito da una dichiarazione molto sincera da parte di Benjamin Netanyahu, il primo ministro israeliano, che ha affermato apertamente che “il Kurdistan deve essere indipendente se vogliamo combattere l’ISIS”. Poi, noti ex-diplomatici israeliani hanno commentato che l’Israele dovrebbe “convincere i turchi che questa mossa è più anti-iraniana che anti-turca”, ma si vedeva che il regime di Tayyip Erdoğan in Turchia non aveva bisogno di una tale convinzione: infatti, la prima esportazione ufficiale di petrolio del governo autonomo curdo è stato realizzato proprio grazie alla Turchia e l’importatore non era altro che …Israele!

E questo che cosa c’entra con il PKK, che è un’entità diversa dal governo autonomo curdo in Iraq? Innanzitutto, è un dato di fatto che il PKK è stata la prima fazione ad avvantaggiarsi dall’autonomia curda in Iraq, considerando il fatto che il loro quartier generale sta a Monte Qandil che si trova proprio nella zona amministrata dall’attuale governo autonomo. Un’organizzazione che non ha sparato neanche una volta agli invasori statunitensi, il PKK è sempre stato di fatto protetto dalle azioni degli Stati Uniti nella regione, come appunto la dichiarazione di una “no-fly zone” dopo la Guerra del Golfo e l’opposizione degli Stati Uniti ad un’operazione militare turca nella zona amministrata dai curdi nel 2008 (la quale è stata seguita da una simile opposizione ad un’operazione militare iraniana più recente). Peraltro, il PKK e il governo autonomo curdo in Iraq sono alleati ufficiali contro l’ISIS e godono dell’appoggio degli Stati Uniti. Si può dedurre la densità di questa alleanza anche dall’ultima lettera di Öcalan a Barzani. Due condottieri che lottano per il proprio “Kurdistan”, anche se non hanno delle ideologie molto diverse – è una storia che si può sentire in qualsiasi periodo di caos, ma di questo parleremo dopo.

L’ordine del giorno: negoziare

Non è un fatto ben conosciuto in Occidente ma il regime di Erdoğan in Turchia e il PKK negoziano apertamente dal 2013 e ultimamente è stata emanata una legge che agevola i negoziati tra le parti. Infatti tali negoziati sono stati il primo motivo con cui il movimento separatista curdo decise di ritirarsi dalle proteste di massa contro Erdoğan partite dal Gezi Park nell’estate 2013, dichiarando addirittura che “abbiamo visto dei manifestanti che volevano realizzare un colpo di stato e rovesciare il governo, perciò ci siamo allontanati da Gezi Park”. Anche oggi vediamo che sia il regime turco che il PKK si minacciano vicendevolmente di “cessare i negoziati” quando l’altra parte non accetta le sue condizioni. In altre parole, mentre la Turchia rischia di diventare una nuova Jugoslavia e i cittadini coraggiosi della Siria combattono le orde jihadiste, questi “rappresentanti” dei propri popoli agiscono come se tutto questo fosse un gioco di poker in cui “è all-in: o si vince tutto o si perde tutto”. Da non dimenticare che parliamo di un’organizzazione il cui leader si era definito chiaramente come un “subappaltatore” degli altri, possiamo davvero aspettare una minima sensibilità?

Un “leader” in fuga

Quando c’è una lotta, i leader rimangono con i loro seguaci per guidarli: questa è la regola generale. Ciò comunque non vale nel caso della resistenza ad Ayn al-Arab/Kobanê, siccome il leader del PKK siriano, Salih Müslim, è scappato in Danimarca circa una settimana fa per “fare dei colloqui”. È una storia strana ma non finisce qui: dopo aver fatto i “colloqui”, Müslim è venuto in Turchia per dialogare con l’intelligence turca (il cosiddetto MİT) e il primo ministro turco Ahmet Davutoğlu (come ha riportato il settimanale “soL”, organo del Partito Comunista (KP) di Turchia). La notizia è stata confermata da una fonte filo-governativa, il quotidiano “Sabah”, la quale ha sottolineato che Müslim ha promesso di “NON collaborare con l’esercito siriano” (contro l’ISIS) in cambio dell’aiuto turco. Più recentemente, lo stesso Müslim ha commentato, riferendosi ai suoi incontri in Turchia, quanto segue: “collaboriamo anche con il Libero Esercito Siriano per combattere lo Stato Islamico […] la Turchia dovrebbe sostenerci nella nostra lotta, è uno dei punti sui quali abbiamo raggiunto un accordo […] saremmo favorevoli ad una soluzione che include anche la Turchia”. A questo punto sarebbe opportuno ricordare che il PYD, ossia la sezione siriana del PKK, aveva collaborato col Libero Esercito Siriano prima di dichiararsi neutrale, e in seguito aveva cominciato a collaborare con l’Esercito Nazionale Siriano (guidato dal Presidente Bashar al-Assad e sostenuto dal Partito Comunista Siriano) solo dopo aver visto che quest’ultimo stava vincendo.

Una forza progressista?

Uno dei principali argomenti a favore del PKK è senza dubbio il “fatto” che esso è una “forza progressista” nella regione. Se il punto di riferimento è l’ISIS, allora anche Erdoğan potrebbe essere considerato progressista, ma per assolutizzare tale analisi ci vuole anche un approccio progressista generale. Mi pare che ci sia un po’ di confusione su questo punto. Infatti penso che nessuno sia venuto a sapere che il PKK usa una retorica assai islamista in Turchia e organizza eventi per promuovere una società “fedele alle tradizioni dei nostri popoli” per “combattere la modernità”. Uno di questi eventi era il “Congresso per un Islam democratico” in cui Öcalan è intervenuto con una lettera nella quale ha affermato “ritengo che dobbiamo incorporare la nostra lotta democratica e popolare nei principi della religione islamica contro lo statalismo rappresentato dai due grandi centri politici dell’Islam attuale: il nazionalismo arabo e lo sciismo iraniano […] è importante vedere che il concetto moderno dell’Umma (unità religiosa nella terminologia islamica) è multiculturale.” Inoltre si vede che il PKK si allontana sempre di più dal concetto del socialismo. Infatti, Öcalan non si considera più un marxista, definendosi come “un hegeliano” e riferendosi alla sua lotta come “una lotta contro la modernità rappresentata dal capitalismo e dagli stati nazionali” . Più recentemente, uno scrittore del giornale filo-PKK “Özgür Gündem”, ha “sviluppato” questa posizione di Öcalan dicendo che “il concetto dell’autonomia democratica è un concetto più progressista del socialismo”. Abbiamo visto un approccio simile, che però ha avuto anche un carattere provocatorio anche durante le ultime manifestazioni a favore della resistenza ad Ayn al-Arab/Kobanê, in cui i manifestanti affiliati al PKK hanno bruciato le statue di Mustafa Kemal Atatürk, il comandante anti-imperialista e amico dei Sovietici, nonché fondatore della Turchia laica e moderna.

Sul ruolo reazionario del PKK si possono dire tante cose, ci limitiamo ad affermare qui che la lotta per la sopravvivenza delle donne in Siria settentrionale non riflette l’ideologia dei personaggi che pretendono di essere i “rappresentanti” dei curdi.

Solidarietà e i vari toni di grigio

Come si può vedere, nel Medio Oriente, e più particolarmente in quest’ultimo assedio, non si può parlare di uno scontro tra nero e bianco, ma esistono i vari toni (scuri) di grigio. È vero che c’è una lotta orgogliosa da parte del popolo curdo contro le orde jihadiste create dall’imperialismo statunitense, ma è un dato di fatto che se le figure politiche curde non avessero “negoziato” con le forze reazionarie nella regione (come il Libero Esercito Siriano e il regime di Erdoğan) per balcanizzare la Siria, oggi lo Stato Islamico non avrebbe avuto la possibilità di massacrare il popolo curdo. In questa crisi politica ed umanitaria, un comunista dovrebbe opporsi a qualsiasi intervento militare dagli eserciti della NATO (e qui una parte della sinistra turca si è persa completamente), rimanere solidale con i popoli della Siria che resistono all’imperialismo, richiedere l’apertura dei confini per permettere ai contadini curdi di aiutare i loro parenti in Siria ed esigere che lo Stato turco smetta di fornire armi alle organizzazioni fondamentaliste e separatiste, lo Stato Islamico e il PYD in primis.

Perché la Turchia è in fiamme? – Intervista ad Aytekin Kaan Kurtul.

Una mia intervista a cura del compagno Gabriele Repaci, sulle manifestazioni di Gezi Parkı.

Fronte Popolare

taksim “Abbiamo preso Taksim, ora è la volta di prendere il potere” – Unione della Gioventù di Turchia (TGB).

Intervista a cura di Gabriele Repaci.

Sono passati ormai più di dieci giorni da quando la rivolta è esplosa in Turchia. Tutto è cominciato il 28 maggio scorso quando una cinquantina di persone ha organizzato un sit-in in Piazza Taksim, a İstanbul, per protestare contro la decisione del governo di radere al suolo il parco Gezi per ricostruire le antiche caserme militari ottomane che un tempo sorgevano al suo posto e farne un museo o un centro commerciale. La durezza con la quale le forze dell’ordine hanno trattato i manifestanti ha spinto molte persone a scendere nelle strade delle altre città del paese per esprimere il proprio dissenso nei confronti dell’amministrazione Erdoğan. Secondo diverse associazioni per la difesa dei diritti umani nelle proteste sono rimaste uccise tre persone, ci sono stati 2.800…

View original post 1,853 more words

Mi dispiace, ma non mi commuovo per il Dalai Lama!

Un ottimo articolo del compagno Massimiliano Ay sulla questione tibetana.

Massimiliano Arif AY

LamaUn treno veloce collegherà a breve il Tibet al resto della Cina: l’arrivo della piena modernità agita chi coltiva progetti restauratori per quella regione del mondo in cui da cinquant’anni anche le donne finalmente vanno a scuola. C’è da constatare come a volte i fumi di certi incensi siano volti, più che alla purificazione dello spirito, all’annebbiamento della comprensione degli avvenimenti. Certo si è sempre contro violenza e repressione, ma che cosa è successo in Tibet? Gruppi di nazionalisti tibetani hanno assaltato non i luoghi del potere politico, ma i negozi dei commercianti cinesi. Morti e feriti si sono verificati tra tibetani e cinesi. Può tutto questo essere ricondotto alla solita tesi dei cattivi cinesi e dei poveri monaci? Credo di no! Siamo tutti d’accordo nel chiedere al governo cinese moderazione nella gestione dell’emergenza, ma l’isteria del “Free Tibet” spopola sui media occidentali facendo passare informazioni palesemente distorte per abituare…

View original post 913 more words

Marxist FAQ: Dictatorship of the Proletariat

Marximus Talks

There has been much confusion among non-Marxists when the phrase “dictatorship of the proletariat” is mentioned. Most people believe that this means dictatorship in the modern sense of an oppressive system led from the top down by one leader or a small group of leaders and they point to the use of the word “dictatorship” as proof. However I am here to clear up that confusion. The phrase “dictatorship of the proletariat” was coined at a time before the rise of the modern dictatorship and as such has lost the contextual meaning that the phrase meant when the phrase was coined in the 19th century. When the phrase began to be used “dictatorship” meant absolute leadership. Thus the phrase “dictatorship of the proletariat” meant the absolute leadership of the proletariat. In practice however I think that the modern equivalent phrase should be “proletarian democracy” and I will use that phrase…

View original post 465 more words

Radikal Bir Gerici: Aleksandr Dugin (ya da “Dugin Eleştirisi”)

Bu eleştiri, temmuz ayında, bendeniz İşçi Partisi’nden ayrılmadan önce İşçi Partisi Uluslararası İlişkiler Bürosu’na sunulmuştur.

Aleksandr Dugin, ABD ve AB’ye karşı tutumundan ve Avrasya’yı, Atlantik’in -ekonomik anlamda- gelişmekte olan ülkeler üzerindeki hegamonyasına karşı bir jeopolitik alternatif olarak sunmasından ötürü partimizce bir “siyasi ortak” olarak sunulan bir “siyaset teorisyeni”. Kendisinin Moskova’da belli bir nüfuza sahip olduğuna dair iddialar da (resmiyette “Duma Başkanı Sergey Narişkin’in danışmanı” sıfatını taşıyor) bu sunumu yaygınlaştırıyor. Büro üyelerinin bu konuda benden daha bilgili olduğundan eminim.

Emin olmadığım konu ise, Dugin’in siyasi ortağımız olması için kendisinde aramamız gereken fikirsel nitelik ve potansiyel siyasi gücün iyi hesap edilmiş olması. Sonraki satırlarda daha ayrıntılı bir şekilde değineceğim üzere, Dugin’in açıkça gerici ideolojisi (ki bunu kapitalizm, sosyalizm ve faşizmden sonra gelen bir “dördüncü siyasi teori” olarak sunmaktan geri kalmıyor) ve küresel çapta sınırlı nüfuza sahip olması (ki nüfuz alanındaki siyasi figürlerin genelde aşırı sağdan veya Alain de Benoist önderliğinde küçük bir hareket olan “Yeni Sağ”dan olması), kanımca Partimizin Dugin önderliğindeki “Avrasya Hareketi”nden çekilip ideolojik olarak daha yakın olduğu Dünya İşçi ve Komünist Partileri Toplantısı’na düzenli olarak katılması için (ki bu konuda Rusya Federasyonu Komünist Partisi, Küba Komünist Partisi, Kore İşçi Partisi gibi zaten iyi ilişkilere sahip olduğumuz partilerin desteği alınabilir) yeterli bir sebep.

Eleştirimi basit ve vurgulu kılmak adına maddelendireceğim.

1) Aleksandr Dugin, radikal bir gericidir: Aslında bunu uygun bir şekilde kendisine sorsanız, eminim kendisini bu şekilde tanımlayacaktır. Son ifademden de anlaşıldığı üzere Dugin, radikal bir gericidir ve “radikal” sıfatı, önemli ölçüde, fikirlerinin gerici niteliğini saklamamasından dolayıdır.

Bu yaklaşımının özünü felsefi yaklaşımında bulabilmek mümkündür:

Aleksandr Dugin, her zaman ifade ettiği üzere Giulio Evola ve Martin Heidegger hayranıdır. Öyle ki, fikirsel hegamonyası altındaki “Uluslararası Avrasya Hareketi”nin önde gelen isimleri bu filozofların söylemlerini sloganlaştırmıştır (“çağdaş dünyaya isyan edin” (Evola) ve “varlığın özü” (Dasein, Heidegger) için “çağdaş dünyanın dayatmalarının reddi”). Giulio Evola, felsefe tarihine ilgi duyanların bildiği üzere, kendi tabiriyle “materyalist iştahlara” karşı çıkmış ve çağdaş toplumun eşitlikçi temelini reddederek ezoterik ve “mantık-ötesi” üzerine çalışmalara yönelmiş, sonuçta da idealini “Roma toplumu”nda bulmuştur. Evola, ayrıca “Irk Doktrini’nin Sentezi” yapıtıyla Faşist İtalya’daki ırk yasalarına ilham vermiştir. Heidegger ise, gerici düşüncelerini Nazi Partisi’ne üye olarak somutlaştırmıştır.

Dugin’de bu iki düşüncenin sentezi, hedefi daha belirgin bir fikre dönüşüyor. Hedefteki “olumsuzluk”, hoşumuza gideceği üzere “konsümerizm” yahut “kozmopolitizm” değil, “progresizm”, yani Türkçemizdeki karşılığıyla ilericiliktir. Dugin, “Sınırsız Özne” başlıklı makalesinde bu karşıtlığını şu şekilde ifade eder (alıntı içindeki tırnak işaretleri Dugin’e ait):

“Geleneksel birey, ‘Aydınlanma’ öncesi çağda şiddeti bir prensip olarak benimsemiş ve dönemsel karşıtlıkları bu düzleme oturtmuştur. Bu bağlamda, şiddetin meşrulaştırılması öznel bir niteliğe sahip olmuştur. ‘Aydınlanma’ sonrasında insan merkezli düşünce, insan hakları, mantıksallık ve pozitivizm gibi ‘ilerici’ akımlar ise geleneksel toplumun yapısına aykırı olarak şiddetin meşrulaştırılmasını nesnelleştirme yoluna gitmiş ve şiddet prensibini ortadan kaldırmıştır. […] Metafiziksel meşruiyetini yitiren şiddet, barbar bir şekle bürünmüş ve bireyin özü her ne kadar değiştirilemese de, meşruiyetin kaynağı ‘öz savunma’ olmuş ve şiddet, prensip olarak yasaklanmıştır. […] Bu noktadan sonra ‘güvenlik’ ve ‘insan hakları’, para gibi soyut materyallerle ölçülmeye başlamıştır.”

Görüldüğü üzere Dugin, biraz Marinettivari bir yaklaşımla, şiddetin evrensel ilkelere bağlı bir şekilde kullanılmasının “geleneksel bireyi” yozlaştırdığını savunmakta ve şiddetin kendisinin bir ilke olduğunu ifade etmektedir. Aynı makalenin devamında (“Terörizmin Metafiziksel Yaratılışı” başlığı altında) “günümüz liberalizmi”ni oluşturan unsurlar arasında “kadınların oy verme hakkı, devletin mekanizmasının zayıflatılması, ‘insan hakları’ savunuculuğu”nu gösteren Dugin’in liberalizm eleştirisinin ileriden değil, Neanderthaller zamanından geldiği aşikardır.

Dugin, bu bağlamda, sosyalizm karşıtıdır.

Öyle ki, “Dördüncü Siyasi Teori’nin Avrupa’da Yaygınlaşması İhtimalleri Üzerine Öneriler” başlıklı makalesinde -Marx ve Engels’in “Komünist Manifesto”nun ikinci bölümünde (“Proleterler ve Komünistler”) her ülkenin kendine özgü yöntemlerle sosyalizme ulaşacağını ifade ettiği gerçeğini görmezden gelerek- sosyalizmi “liberal modernitenin bir ürünü olan, ön-modernitenin uç noktadaki (крайний, extreme) dinsel genişlemesi” olarak tanımlamakta ve sosyalizmi “gnostisizm” ile ilişkilendirmektedir.

Dugin’in Marx cehaleti/aymazlığı bununla da sınırlı değildir. “Marx’ta olmayan” orta sınıf kavramını sanki Marx hiç ele almamış gibi burjuva devrimlerinin getirisi olan ulusçuluk ile ilişkilendiren Dugin, “bir ulusçu için ulusun dışında ulusal ve toplumsal risk vardır” ifadesiyle devrimler tarihi konusunda ne kadar “bilgili” olduğunu ortaya koymuştur. Dugin ayrıca, Marx’ın iktisadi tahlillerini son derece kaba ve yüzeysel bir şekilde ele alarak “proleter devrim” kavramını “mesih beklemekle” ilişkilendirmekte ve daha sonra da değineceğim “Faşizmin Dördüncü Siyasi Teori Açısından Eleştirisi” başlıklı makalesinde “ancak Marksistlerin aptalca materyalizmleri ve mekanik determinizmleriyle birlikte sonu geldiğinde neo-Nazileri yenebiliriz” gibi bir akıl tutulması ürününü ortaya koyabilmektedir.

Böylece Dugin’in bilimsel metotlara yaklaşımını da netleştirmiş olduk. Peki Dugin, “modern dünya”nın yerine ne koymak istiyor?

Yanıt basit: Bir Rus İmparatorluğu ve “gelenek” üzerine kurulu toplum yapısı.

İlkinden başlayalım: “Rus İmparatorluğu” ya da “Büyük Rusya”, Dugin’in fikrinde bazen açık, bazen kapalı bir şekilde ifade edilen ve “Avrasyacılık” kavramının içine işlenmiş bir kavram.

Kısa bir örnek verecek olursak, “Putin ve İmparatorluk” başlıklı makalesi kullanılmaya elverişlidir. Dugin, söz konusu makalede kullandığı, “Bugün Avrasya içinde dirilen Büyük Rusya, bağımsız bir yeni İmparatorluk niteliğini taşıyor. Bu bir Sovyet dirilişi değil, bu fikir (sosyalizm) öldüğünden dolayı; fakat  etnik olarak Rus da değil zira ortak bir dinsellik yok. Avrasyalılığın önerdiği, Rus İmparatorluğu ve Sovyetler Birliği’nden kalan Büyük Alan’da yeni bir imparatorluk kurmaktır.” ifadesiyle Avrasya’yı “yeni bir Rus İmparatorluğu” ya da “yeni bir Büyük Rusya”nın yapıtaşı olarak gördüğünü gösteriyor. Bunun felsefi açıdan sosyalizmle alakası olmadığı aşikardır; onu geçtim, sosyalist niteliği olmayan bir “Rus İmparatorluğu” fikri, enerjiye ihtiyaç duyan ülkemizin Kafkasya ve Batı Asya’daki çıkarlarına aykırıdır. Buraya sonra geleceğim.

Çağdaş ulus toplumuna karşı olan Dugin’in önerdiği topluma gelirsek: Çok inançlı ve her etnik grubun ve inanç grubunun kendini yönettiği mikro grupçuklardan oluşan bir büyük imparatorluk. Bunun için “Dördüncü Siyasi Teori Programı”nı okumak yeterli. Bir örnek verecek olursak: “Her toplum, ruhanilik ve materyalizm arasındaki dengeyi kendisi kurmalıdır. […] Yine de güç, ‘demokratik prosedürlerle’ belirlenenlerin elinde değil, en zekilerin, en yeteneklilerin, en ruhanilerin elinde olmalıdır.”

Özetle, Dugin’deki “Avrasya” kavramı, Partimizin önerdiği “gelişen kamucu uygarlık”tan öte, esası “ruhani” olan bir “Büyük Rusya” ideali üzerine kuruludur.

Başka bir ifadeyle Dugin, genişlemeci ve gerici yaklaşımıyla Partimizden hem teorik olarak, hem de pratik olarak uzaktır.

2) Aleksandr Dugin, açıkça faşist örgütlerle işbirliği yapmaktadır: Bu yönü partililerce pek bilinmez ama Aleksandr Dugin, bilhassa Avrupa’da, açıkça faşist örgütlerle işbirliği yapmaktan çekinmeyen bir siyasi figürdür. Bu durum, Avrupa’daki sosyalist partilerle (ki, ne olursa olsun, ideolojik olarak bize Dugin’den daha yakındır) ilişkilerimizin gelişmesi önünde önemli bir engeldir (ileriki satırlarda ayrıntılandıracağım).

Bu örgütler arasında şüphesiz en çok göze çarpan, Yunanistan’ın Altın Şafak Partisi’dir. İstanbul’un, İzmir’in ve Trabzon’un “tekrar fethi”ni öngören bu parti, “Megali İdea”nın diriltilmesinden yanadır ve geçtiğimiz yıl Selanik’te bulunan Atatürk’ün eski evinin önünde yaptığı ırkçı, Türk düşmanı eylemle gündeme gelmiştir.

Bu örgütün Dugin’le ilişkisi, yeni ve belirgin. 2013 yılının kasım ayında, Altın Şafak Partisi’ne bağlı bir internet sitesinde (ki bu daha sonra Foreign Affairs’e de konu oldu) Aleksandr Dugin ile Altın Şafak Partisi Genel Sekreteri Nikolaos Mikaloliakos’un mektuplaştığı ve bu mektuplaşmada “Atlantik Cephesi karşısında ortak tavır alınabileceği” konusunda görüş birliğine varıldığı gibi Aleksandr Dugin’in, Altın Şafak yöneticilerini Moskova’ya davet ettiği belirtildi. Bu haberin doğruluğu, bir Altın Şafak heyetinin geçtiğimiz mayıs ayında Moskova’da Dugin’i ziyaret etmesiyle kanıtlandı. Söz konusu buluşmada taraflar “Ortodoks değerleri” üzerinde bir “mücadele alanı” oluşturmaya karar vermiş ve Altın Şafak kendisini “Rusya’nın doğal müttefiki” olarak nitelemiştir.

Dugin’in işbirliği yaptığı ikinci büyük faşist oluşum, kendini “Turancı” olarak niteleyen Macar Jobbik örgütüdür. Jobbik’in Türkiye’de Milliyetçi Hareket Partisi’yle (MHP, NATO yanlısı olmasına “rağmen”) bağları olduğu gibi (ki Jobbik’in lideri Gabor Vona, geçtiğimiz yıl Sakarya Üniversitesi’nde bir konuşma yapmış ve MHP’lilerle bir araya gelmiştir) Macaristan’daki göçmenlere ve Romanlara karşı “radikal” politikalar öngördüğü de bir sır değildir. Dugin’in önderliğindeki Uluslararası Avrasya Hareketi’ne dahil olan Jobbik, söz konusu hareketin dergisi olan “Avrasya İlişkileri Dergisi”ne (“Journal of  Eurasian Affairs”) de sıkça katkıda bulunmaktadır (bu derginin varlığından haberdar olan var mı?).

Dugin’in bu iki büyük örgüt haricinde Fransa’da Alain de Benoist önderliğindeki “Yeni Sağ” (ki bu oluşum Dugin’e benzer bir Marx cehaletine/aymazlığına sahiptir) ve İtalya’da post-faşist Claudio Mutti ile işbirliği yapan Dugin, her ne kadar 70’lerin sonlarında Türkiye’ye gelip Genel Başkan Doğu Perinçek ile tanıştığını iddia eden (bir yıl öncesine kadar hocalığını yaptığı Komünist Yeniden Kuruluş Partisi üyesi Yoldaş Gabriele Repaci’den öğrendiğim kadarıyla), geçtiğimiz aylarda kaybettiğimiz Costanzo Preve gibi samimi Marksistlerle yakınlaşabilse de, ağırlıklı olarak aşırı sağla işbirliği yapmıştır.

Dugin’in bu yaklaşımı, Partimizin İtalya temsilcisi olarak görevimi icra etmemde çeşitli zorluklarla karşılaşmama yol açmıştır. Örnek verecek olursam: İtalyan Komünistleri Partisi’nin Uluslararası İlişkiler Bürosu (ki Rusya Federasyonu Komünist Partisi’nde bağlantıları vardır), Partimizle ilişki kurulmamasının sebepleri arasında Partimizin “faşist Dugin” ile olan ilişkilerini öne sürmüştü (yine de ben aynı partinin eğitim organı olan Kızıl Ev’deki yoldaşlarla ile iyi ilişkilere sahibim) ve aynı durum, Komünist Parti-Halkçı Sol’un Lazio Bölgesi gençlik önderleriyle ile olan görüşmemizde, her ne kadar siyasi “kibarlık” çerçevesinde olsa da, karşı-argüman kaynağı olmuştu.

Ölçmemiz gereken, Dugin’le birlikteliğin artılarının bahsettiğim eksileri karşılayıp karşılamadığıdır. Fikrimce herhangi bir artısı olmadığı için, eksilerin egemen olduğu kanısındayım. Kendimizi Dugin’in küçük ve gerici bağlantı ağının içine hapsetmemiz, büyük bir yanlıştır.

3) Dugin’in Avrasyacılığı Türkiye’nin ve sosyalizmin çıkarına değildir: Bu madde, belli ölçüde birinci madde ile ilişkili fakat bu noktada meseleyi ağırlıklı olarak iktisadi ve jeopolitik açıdan değerlendireceğim.

Dugin’de “Avrasyacılığın”, bir “Büyük Rusya” hedefine karşılık geldiğini ve bu “Büyük Rusya”nın sosyalist bir niteliği olmadığını daha önce ifade etmiştim.

Peki Dugin’in hayalindeki Rusya’nın genişlemek istediği “Büyük Alan” neye karşılık geliyor? Bu sorunun yanıtını kendisinin “magnum opus”u sayabileceğimiz “Jeopolitiğin Temelleri”, ya da Türkiye’deki adıyla “Rus Jeopolitiği” kitabında bulabiliriz (ben İngilizcesini okuduğum için alıntılardaki tercümeler bana aittir).

Birkaç alıntı yapacak olursak:

“Rusya’nın Kafkasya’daki geleneksel ve güvenilir müttefiki olan Ermenistan çok temel bir jeopolitik öneme sahip. Ermenistan, kuzeye ve doğuya yönelecek Türk saldırılarını püskürtmek için önemli bir stratejik üs niteliğindedir. Azerbaycan’ı da İran’la paylaşmak mantıklı olacaktır. Dolayısıyla Erivan-Moskova-Tahran ekseninin kurulması elzemdir. Bu bağlamda Türkiye içinde de jeopolitik şoklar yaratılmalıdır.” (sayfa 352)

“Eğer Azerbaycan Türk yanlısı politikalarını devam ettirirse o ‘ülke’ Ermenistan, Rusya ve İran arasında paylaşılmalıdır. Aynı şey, Kafkasya’nın diğer mikrobölgeleri olan Çeçenistan, Abhazya, Dağıstan vb. için de geçerlidir.” (sayfa 243)

“Avrasya projesinde Türkiye’ye ‘günah keçisi’ rolü biçilmelidir. Kürtler, Ermeniler ve diğer Türk azınlıkları isyana teşvik edilmelidir.” (sayfa 244)

“Çin, jeopolitik açıdan Rusya’nın güneydeki en tehlikeli komşusudur.” (sayfa 359, bu arada bu bölümün başlığı “Çin’in Çöküşü”)

“Avrasya, Çin’in dağılması ve bölge devletlerince idari-siyasi olarak paylaşılması için elinden geleni yapmalıdır.” (sayfa 360)

“Tibet-Şincan-Moğolistan-Mançurya ekseni, Rusya için bir güvenlik kemeri niteliğine sahip olmalıdır.” (sayfa 363)

Gördüğünüz üzere Dugin, Avrasya meselesine bir “anti-emperyalist” olarak değil, bir Rus şovenisti olarak yaklaşmaktadır. 2008 yılında, Genel Sekreterimiz Hasan Basri Özbey’in bir Star Gazetesi yazarına verdiği yanıtta Dugin’in Genel Başkan Doğu Perinçek ile görüştükten sonra “Türkiye ile ilgili bazı yanlış görüşlerini düzelttiği” (ki ülkemizi bölmeyi amaçladığından ötürü, kanımca Dugin’in söz konusu görüşlerinin tamamı yanlıştan öte tehlikelidir) ve bunu “Türkiye’nin Jeopolitiği” adlı kitabında belirttiği ifade edilmişti. “Türkiye’nin Jeopolitiği” isimli kitabı okumadığım için üzerinde yorum yapamam; fakat bu kitabın uluslararası kamuoyu ve Rus halkı tarafından neredeyse hiç bilinmediği ve siyasi çevrelerde (ki buna Dugin’in şürekası da dahildir) en çok konuşulan Dugin “eserinin” yukarıda alıntıladığım “Jeopolitiğin Temelleri” olduğu açık bir gerçektir. Bu durumun Dugin tarafından bilinmediği de düşünülemeyeceğine göre Dugin’in en iyi ihtimalle ikiyüzlü bir yaklaşım içinde olduğu çıkarımında bulunabiliriz. Kaldı ki, Dugin Çin ile ilgili görüşlerini çok az bir değişiklikle (ki bu değişikliği Genel Başkan Doğu Perinçek’ten ziyade Vladimir Putin’e bağlıyorum) halen savunmakta ve kendisine bağlı hareketin internet sitelerinde Çin bayrağı olarak Tayvan (Komintang) bayrağı kullanılmaktadır.

Üstelik Dugin’in “jeopolitik teorileri”nin ekonomik ve sosyal temellerden yoksun olduğu, ya da bu temellerin bilinçli olarak saklandığı aşikar. Şovenist bir imparatorluk fetişisti görüntüsü veren Dugin’in, olayın ekonomik boyutunu kavradığını varsayarak kısa bir “Büyük Rusya” tahlili yapmakta fayda var.

Öncelikle şunu belirtmeliyim: Partimizin son dönemde ortaya koyduğu Batı Asya Birliği Projesi, Türkiye’de olası bir devrimin finansmanının önündeki en büyük engel olan enerji sorununu çözmesi açısından son derece isabetlidir. Söz konusu projenin, İran’ın pazar sıkıntısını ortadan kaldırması, Azerbaycan’ın alternatif bir rekabet metodu aramasını engellemesi ve bölgede güvenlik için işbirliğinin sıkılaşması açısından bölgenin diğer büyük devletinin (İran) çıkarına olacağı da açıktır.

Bununla birlikte, bu projeye en az İsrail kadar muhalif olacak bir devlet varsa, o da Rusya’dır; zira Rusya’nın gözünde Türkiye bir “garanti pazar”dır ve Batı Asya Birliği Projesi, Azerbaycan’ın Kafkasya’daki Rus üssü niteliğindeki Ermenistan’a karşı elini güçlendirecek bir projedir.

Biri ekonomik, diğeri jeopolitik olan bu iki sebebin birincisi, Erdoğan-Putin ilişkisinin pürüzlere rağmen olumlu seyretmesinin temel sebebidir. İkincisiyse, bugün, bu projenin yokluğunda, Azerbaycan’ın İsrail’e yakınlaşma ve ABD-Rusya arasında denge siyaseti uygulama zorunluluğu hissetmesinin temel sebebidir.


a) Dugin’in öngördüğü “Avrasya” (hattâ Putin’in öngördüğü “Avrasya” bile), Partimizin önerdiği Batı Asya Birliği Projesi ile çelişmektedir ve Türkiye’nin çıkarlarına aykırıdır.
b) Rusya için temel çıkarlarını zedelemediği ve doğalgaz talebi olduğu sürece Erdoğan Hükümeti/Rejimi bir sıkıntı yaratmaz.
c) Rusya’ya birinci ve ikinci maddelerde belirttiğim veriler ışığında yaklaşılmalıdır; yani, emperyalizmin saldırısına uğradığı (Ukrayna gibi) ve emperyalizmin saldırısına uğrayan diğer devletlere destek verdiği (Suriye gibi) zaman desteklenmeli fakat bu destek mutlak nitelikte olmamalıdır. Rusya ile özellikle Kafkasya ve Kıbrıs’ta hesaplarımız farklıdır ve Rusya’daki hakim güçler, bizimle aynı ideolojiye sahip değildir. Kaldı ki, Rusya’nın Gürcistan müdahalesinde izlediği etnik bölücü politika, bölgemiz için zararlı bir örnektir ve Saakaşvili’nin Atlantikçi olduğu gerçeğiyle meşrulaştırılamaz.

4) Parti, sola güvenmelidir: Partimiz, anladığım kadarıyla, MDD çizgisini “evrenselleştirmek” adına dünyada “anti-emperyalist” veya “Atlantik karşıtı” olarak algıladığı güçlerle, ideolojik eğilimine bakmaksızın işbirliği yapma eğilimlidir. Bu algılarda kimi zaman yanılgıya düşüldüğü gibi bu yanılgılar partimizi uluslararası alanda yalnızlaştırmaktadır. Bundan dolayı, Avrupa’daki samimi sosyalistlerin (PKK’yi desteklemeyenlerden bahsediyorum) önemli kısmı TKP’yi Türkiye’deki en büyük sosyalist parti sanmaktadır.

TKP’nin işlevsizliği bir kenara, partimiz için Uluslararası Avrasya Birliği’nde bir gelecek yoktur. Bu durum, bulunduğumuz kıtada gelişen ülkeler kümesini niteleyen “Avrasya” için bir gelecek olmadığını ifade etmez; daha ziyade Dugin ile ittifakın çıkmaz yol olduğunu ifade eder. Öyle ki, “Avrasya Birliği”ni telaffuz eden Rusya Federasyonu Komünist Partisi, Belarus Komünist Partisi, Kazakistan Komünist Partisi, Letonya Sosyalist Partisi gibi örgütler Dugin ve gerici çevresinden uzak durmakla birlikte sosyalist bir Avrasya fikrinde birleşmektedirler.

Bundan öte, dünyada Partimiz gibi MDD’yi savunan sosyalist partiler de mevcuttur. Bu partilerin en başında Güney Afrika Komünist Partisi (ki programının adı dahi “National Democratic Revolution”dır) ve Rusya Federasyonu Komünist Partisi (her ne kadar programını bu şekilde adlandırmasa da esasen MDD’yi savunur) gelmektedir. Bu iki partinin haricinde Partimizin Küba Komünist Partisi ve Kore İşçi Partisi gibi devrim partileriyle iyi ilişkiler kurabildiği açıktır.


a) Partimiz “kimlikçilik” ve “avrokomünizm”den çekinmeden, MDD çizgisinde olan partiler ve samimi olduğu partilerle birlikte olmalı, yani Dünya İşçi ve Komünist Partileri Toplantısı’na katılma talebinde bulunmalıdır.
b) Batı ülkelerinde sosyalist partilerin bir ideolojik izmihlal içinde olması, bu partiler içinde samimi sosyalistler olduğu gerçeğini görmezden gelmemize ve gericilerle işbirliği yapmamıza yol açmamalıdır.
c) Genel olarak Partimiz, yaptığı jeopolitik tahlillerde mutlakçılıktan kaçınmalı ve Avrasya devletlerinin ezici çoğunluğunun kapitalist (emperyalist demiyorum!) olduğu gerçeğini göz önünde bulundurmalıdır.

A Preliminary Investigation into the Political Economy of Lao People’s Democratic Republic

International Law Blog

Fresh perspectives on international law

Korean Friendship Association Ireland

In Solidarity With the Democratic People's Republic of Korea - For the Peaceful Reunification of the Korean Peninsula

Marxism Today

A Fresh Look at Everything

The Weekly Bolshevik

Another world is inevitable

Marximus Talks

Opinions on daily events and thoughts on the world's problems

Calcio Turco

Tutto il Calcio in Turchia

Wisconsin Bail Out the People Movement

Bail Out People, Not Banks!

Elsässers Blog

Meine nächsten Auftritte: 25.11, COMPACT-Konferenz, Leipzig: konferenz.compact-shop.de

Savaşan Yazılar

Gün akşamlıdır devletlûm

Partito Comunista - Moesano ☭

I comunisti del Moesano - ascoltarti e progettare

5 soru 5 yanıtta dünya gündemi

Dış Haberler Masası


Se ci manca la bussola osserviamo il cielo e studiamo la terra

The Espresso Stalinist

Wake Up to the Smell of Class Struggle ☭

Centro Studi Anna Seghers

Via Grasselli 4, 20137 Milano (Italia) - annaseghers@libero.it


Blog di informazione e critica sociale della Svizzera Italiana

Aytekin Kaan

Ex aequo.


Saçmalıklara inanırsak, zulmederiz.