Aytekin Kaan

Ex aequo.

Month: April, 2014

La formazione morale dei comunisti

Dobbiamo ringraziare il compagno Alessio Arena per la traduzione di questo articolo illuminante.

Advertisements

Elezioni Amministrative in Turchia: Dov’è Finita la Sinistra?

sinistra.ch, 4 aprile 2014

Image

Dov’è andata la sinistra? O meglio, come ha vinto Recep T. Erdoğan? A queste domande si risponde partendo proprio dalle proteste di Gezi Parkı e dalle sue politiche fallite in Siria, Egitto ed Iran. Poi si procede con la cosiddetta “Tangentopoli turca” e  le ultime “leaks” che hanno rivelato i rapporti sporchi della sua famiglia e i piani guerrafondai di un suo ministro.

Da questo punto di vista superficiale, comunque, la domanda diventa più complicata. Nonostante i brogli, i quali verranno trattati prossimamente, è chiaro che Erdoğan ha il consenso di una certa porzione della popolazione turca e la ragione è abbastanza semplice e “tradizionale”. Dall’altra parte, questa “vittoria ottomana” si tratta anche della riflessione della formazione di un”asse del male” tra il centrosinistra (il Partito Repubblicano del Popolo, CHP) e la Setta di Fetullah Gülen (ovvero la “stay behind” islamica della Turchia), la quale era la complice principale del regime di Erdoğan quando centinaia di giornalisti, accademici, militari e politici erano stati imprigionati per anni nell’assenza di una sentenza definitiva (processo Ergenekon, caso OdaTV, processo Balyoz).



Ma come è stata realizzata questa strana alleanza? La risposta è semplice: quando la Setta Gülen ha visto che il Governo Erdoğan era una nave che affondava, ha subito cambiato la sua posizione e ha cominciato a sostenere le cerchie neoliberali del centrosinistra.

A questo punto le domande più frequentate sono: Erdoğan ha vinto nonostante la volontà dell’Occidente? Come mai la sinistra radicale non ha potuto riflettere quel consenso popolare che aveva acquistato in estate sui risultati elettorali? Le politiche interne di Erdoğan hanno avuto dei risultati positivi? Cercheremo di rispondere a queste domande fondamentali.

La “fuga al centrosinistra” e l’Erdoğan “patriota”

Certamente, ci sono dei comunisti in Turchia e Erdoğan non è mai stato un patriota – anzi, lo stesso Erdoğan ha affermato numerose volte che il suo partito ha “distrutto ogni tipo di patriottismo” e si è riferito soprattutto alla “fratellanza religiosa”, un’espressione che si sente molto spesso nel Medio Oriente e in Egitto.

Comunque, l’alleanza tra il centrosinistra e la Setta Gülen ha dato l’impressione che “Erdoğan può essere rovesciato”. Questa illusione era così diffusa che il popolo laico e dissidente ha appoggiato i candidati del centrosinistra che stanno vicini alla Setta Gülen, come Mustafa Sarıgül ad İstanbul e Aziz Kocağolu, l’ex “funzionario intellettuale” del Governo Erdoğan, ad İzmir (Smirne).



Per di più, Erdoğan ha usato questa alleanza per legittimizzarsi davanti al Popolo dicendo “questa struttura parallela che prende gli ordini da Pennsylvania (dove abita Gülen) mira a distruggere il nostro Stato!” e ha definito le proteste di Gezi Parkı come “una minaccia posta da certe potenze estere per bloccare il nostro cammino verso la Nuova Turchia”, accusando i manifestanti di “collaborazionismo”.

È ben chiaro che Erdoğan non è un leader “indipendente”, anzi il fatto che egli appoggia ancora i terroristi fondamentalisti in Siria, prova ad incitare i tatari di Crimea e gli albanesi in Serbia a ribellarsi e continua a condurre una “proxy war” contro l’Iran mostra la sua affiliazione all’Occidente, ovvero al Fronte Atlantico.

Ciò nonostante, il fatto che il centrosinistra, pur essendo “l’opposizione principale”, non abbia mai offerto un’alternativa economica e geopolitica al popolo (essendo comunque fedele alla NATO e all’UE e promuovendo politiche neoliberali) ha dato un certo vantaggio ad Erdoğan, perché era chiaro che lo stesso sistema continuerebbe anche nell’assenza di Erdoğan.



In sintesi, gli elettori comunisti hanno pensato di poter rovesciare Erdoğan e hanno votato centrosinistra, creando la cosidetta “fuga al centrosinistra”. Dall’altra parte, Erdoğan ha consolidato la sua base creando l’immagine di una minaccia estera allo stato turco.

Ciò detto, in realtà, la vittoria di Erdoğan non è stata una vittoria “indiscussa” visto che questa volta, i suoi brogli sono stati molto chiari.

Urne rubate, schede bruciate, voti non contati, oscuramenti e gatti

In una “democrazia” liberale, a prescindere dalle manipolazioni dei media e dalle politiche invariabili, i militanti del partito al governo non dovrebbero rubare le urne e bruciare gli scrutini bruciati (link)

. Ovviamente i servi del regime non ne hanno reso conto. Centinaia di urne elettorali sono state rubate in varie province e questi atti fraudolenti sono stati registrati da giornalisti e testimoni ufficiali nelle province di Ankara, Afyonkarahisar, Kütahya, Yalova ed İstanbul (link). 

Per di più, sono stati trovati centinaia di schede bruciate nella discarica comunale di Ankara, i quali erano tutti voti validi per i partiti dell’opposizione (link). Alla fine, sempre durante i conteggi, sono stati testimoniati degli oscuramenti nei quartieri più popolati delle città metropolitane, soprattutto ad İstanbul e ad Ankara. Anche se tali oscuramenti erano stati testimoniati anche durante le ultime due elezioni, il ministro dell’energia turco,Taner Yıldız ha affermato che questi erano “dovuti ai gatti che hanno bloccato i trasformatori”. Cose ottomane.

Questi fatti tragici (anzi, tragicomici) sono stati i motivi principali delle 512 petizioni per il riconteggio dei voti. Occorre notare che in alcune province i riconteggi sono stati realizzati e il partito di Erdoğan ha perso le province di Kütahya e Yalova a favore dei partiti dell’opposizione.

La domanda iniziale

Dopo aver chiarito le condizioni politiche possiamo tornare alla nostra domanda iniziale: dov’è andata la sinistra?

Innanzitutto osserviamo che la sinistra è riuscita a trarre un certo vantaggio dal calo dei voti del braccio legale dell’organizzazione separatista curda armata PKK, ovvero il BDP. Benché il partito separatista sia riuscito a consolidare il proprio potere in alcune province come Diyarbakır, Hakkari e Van, nella provincia di Tunceli (la quale ha sempre avuto una popolazione di sinistra) i partiti comunisti sono riusciti a liberare alcuni comuni dall’egemonia del PKK.

Infatti, la coalizione tra il Partito Comunista di Turchia (TKP) e la Federazione dei Diritti Democratici (un’organizzazione maoista locale) ha conquistato il comune di Ovacık mentre la coalizione tra il Partito Libertà e Solidarietà (ÖDP) e la medesima Federazione dei Diritti Democratici ha vinto nel comune di Malazgirt, sconfiggendo i candidati del BDP/PKK. Tuttavia, nessuno di questi partiti è riuscito a prendere più di 25 mila voti a livello nazionale.

Il Partito della Liberazione Popolare (HKP, che segue la dottrina del teorico marxista turco, Hikmet Kıvılcımlı) , dall’altra parte, è riuscito a prendere 22 mila voti nonostante il fatto che aveva partecipato alle elezioni per la prima volta. Il successo relativo di questo partito ha mostrato che esso gode del consenso di migliaia di comunisti nonostante le sue dimensioni.

La sorpresa più prominente è stata il relativo insuccesso del partito comunista più grande e diffuso del paese, ovvero il Partito dei Lavoratori (IP). Vari sondaggi indicavano che esso potesse prendere fino a 500 mila voti con la recente liberazione dal carcere del suo presidente e i suoi forti candidati nelle città metropolitane, nonostante la censura dei massmedia. Ciò non è successo e IP è rimasto stabile con poco più di 100 mila voti.

 D’altronde, va detto che il candidato della coalizione tra il Partito dei Lavoratori e il Partito Repubblicano del Popolo è riuscito di fatto a conquistare l’importante provincia di Ankara, la capitale, anche se la sua vittoria non è stata confermata a causa dei gravissimi brogli in corso di analisi.

Una sintesi e una previsione

La vera riflessione sociale delle ultime elezioni è stata la perdita della fiducia nel sistema elettorale. Il popolo turco che si oppone alle politiche neoliberali, guerrefondaie e reazionarie di Erdoğan si sente più alienato e non pensa più che si possa liberare da questa dittatura nel quadro del sistema elettorale attuale.

Dall’altra parte i dati economici non sono favorevoli ad Erdoğan. La lira turca ha visto una svalutazione storica rispetto al dollaro e un euro equivale ancora a tre lire turche. Questo sarebbe stato un vantaggio nelle esportazioni ma ormai la produzione nazionale turca è stata distrutta nel corso degli anni con l’entrata nell’Unione Doganale dell’Unione Europea (senza far parte dell’Unione Europea) e l’economia turca si basa soprattutto sulle importazioni. Quindi nei prossimi mesi il sistema può avere delle difficoltà nel soddisfare la domanda nazionale.

Per quanto riguarda l’economia interna in senso stretto, invece, l’inflazione ha raggiunto il punto massimo degli ultimi 8 mesi e la Banca Nazionale ha previsto che questo aumento possa continuare fino al mese di luglio. 

In altre parole, possiamo dire che la resistenza sociale contro la dittatura non è un fenomeno temporaneo.

A questo punto, il dovere dei comunisti è quello di convincere le masse popolari alla soluzione vera e non pensare solo a “cogliere l’attimo”. Il Partito dei Lavoratori ha già provato a convincere i partiti dell’opposizione ad unirsi e quel progetto avrebbe vinto comunque, nella presenza dei dati elettorali “ufficiali”. Tuttavia, ora è più chiaro che questi partiti si preoccupano solo del mantenimento del sistema e quindi sono incapaci di guidare le masse verso una vittoria definitiva.

In ogni caso, il Partito dei Lavoratori, essendo il partito comunista più grande, ha ora l’obbligo storico di unire la sinistra per preparare le masse ad una lotta concreta in questo periodo oscuro. Il Presidente di IP, Doğu Perinçek sembra di aver realizzato questa tappa offrendo la rifondazione dello storico TIP, il Partito dei Lavoratori della Turchia (il primo e fin’ora unico partito comunista della storia della Turchia ad entrare il parlamento nazionale negli anni ’60) dal quale è nata la maggior parte della diaspora comunista di oggi.

“Yenilikçi Matteo” Aslında Kimdir?

Aydınlık Avrupa, 22 Şubat 2014

Image

“Matteo Renzi, eski Floransa Belediye Başkanı, eski siyasetçilerin düşmanı, bisiklete binen genç, dinamik bir isim.”

Bu nitelemeyi herhalde ana akım medyada duymuşsunuzdur, bir de söz konusu zatın “merkez sol” kıyafetli Demokrat Parti’nin çiçeği burnunda genel başkanı olduğunu duyduysanız ilerici olduğu kanısı çoktan oluşmuştur.

Tabii, olayın arka planı tam olarak böyle değil. Öncelikle Goldman and Sachs tarafından desteklendiğini propaganda konusu yapacak cesarete sahip, “Avrupa Birleşik Devletleri” hayali kuran Demokrat Parti’nin ne kadar “sol”da durduğu tartışılır. Sonra da aynı siyasi akımın 90’ların sonunda İtalya ile yaşadığımız diplomatik krizde oynadığı rol ve D’Alema figürü akıllara gelir.

Bu çerçevede, Renzi ismi sunulduğu kadarıyla belki hoş gelebilir; bilhassa eskinin olumsuzluğu göz önünde bulundurulduğunda. Ne var ki, bizim tecrübemizle de sabit olduğu üzere, emperyalizmin tahakkümü altındaki ülkelerde sistem, daha öncekini aratacak alternatifler yaratma konusunda başarılıdır. Özellikle sistem partilerinin “çözümleri” bu temelde değerlendirilmelidir.

İşte tam bu noktada Matteo Renzi isimli “genç, karizmatik” lideri ele almaktayız. Geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanı Napolitano’dan hükümeti kurma görevini alan Renzi, bizim aşina olduğumuz tabirle bir siyasi “enkaz devralacak”. Peki bu “İtalyan Blair’ı” bu noktaya nasıl geldi, bu ismi hak edecek ne yaptı ve hükümet krizindeki rolü ne? Bunu kısaca inceleyeceğiz.

Sol değil de Hristiyan demokrat mı, liberal mi?

Öncelikle şunu belirtmeliyiz: Matteo Renzi, İtalyan sosyal demokratları tarafından dahi “solcu” olarak nitlendirilmiyor. Söylemde “tekel karşıtı” olan Renzi’nin önerdiği iktisadi politikalar, tamamen özelleştirme yanlısı – ki kendisinin önderliğindeki Demokrat Parti’nin İtalyan Devlet Bankası’nın özelleştirilmesi ve İşçi Hakları Yasası’nın işten atılma şartları ile ilgili 18. maddesinin revize edilmesi yönündeki “üstün çabası”, “işveren cemiyeti”nin takdirini kazanmış durumda.

Gerçi Matteo Renzi’nin sermaye-emek çatışmasında duracağı taraf bir muamma değildi. Siyasi kariyerine Hristiyan demokrat çizgideki İtalyan Halk Partisi’nde başlayan Renzi, ekonomik teori açısından partisinin en sağ kanadında, yani Aldo Moro’nun toplumcu çizgisinden en uzak noktada bulunuyordu. Sonrasında daha liberal çizgideki La Margherita’ya geçen Renzi, partisinin 2007 “solcu demokratlar” ile birleşerek Demokrat Parti’yi kurmasında rol oynadı.

Renzi’nin belediye başkanlığı da çok görkemli değildi. Floransa’nın toplu taşıma maliyetinin en yüksek olduğu şehirlerden biri olmasının yanısıra söylemlerinde kullandığı “italoenglish” hep eleştiri konusu oldu. Öyle ki, kendisine sıkça “Floransa’daki Amerikalı” şeklinde hitap edildi!

“ABD ile ilişkiler önemli”

İtalyan halkı Renzi’nin parlamenterlik döneminde bu ifadeyi sıkça kullandığına şahit oldu.

Dış politikada Atlantik Cephesi’ne kayıtsız şartsız sadakat yanlısı olan Renzi, Libya ve Suriye’ye yapılan emperyalist müdahaleleri desteklemekle kalmadı, İtalya’nın Filistin’in bağımsızlığını tanımasını dahi eleştirdi ve İran’a yapılacak olası bir askeri müdahaleyi destekleyeceğini ima etmekten çekinmedi!

Bir “Presidents’ Day” müdaviminden başka bir tavır beklenemezdi.

Hükümet krizi: D’Alema vs. D’Alema

İtalya’daki hükümet krizinin kaynağının Berlusconi Hükümeti’nin istifasından sonra başa geçen teknokrat Monti Hükümeti’nin yarattığı siyasi boşluk olduğunu ifade etmek yanlış olmaz.

Söz konusu hükümet, hiçbir siyasi partinin yapmaya yeltenemeyeceği, sosyal anlamda son derece gaddar reformlara imza atarak kapitalizmin içinde bulunduğu krizin İtalya’daki yansımasını öteleme çabasında bulundu. Monti’nin başta Demokrat Parti ve Berlusconi’nin partisi tarafından desteklenmesi ise İtalyan halkını başka çözümler aramaya yöneltti.

Bu iklimde, sonradan anayasaya aykırılıktan dolayı yürürlükten kalkan bir seçim yasasıyla (Porcellum) gerçekleşen 2013 genel seçimleri sonrasında somut bir programı olmayan Beş Yıldız Hareketi’nin (nam-ı diğer “Grillocular”) gafletinden yararlanamayan Demokrat Parti’nin “ağır topları” (yahut “D’Alema kanadı”) , yavaş yavaş güvenilirliğini kaybetti. Severino Yasası doğrultusunda Berlusconi’nin senatörlüğünün düşmesiyle birlikte merkez sağ da ikiye bölündü ve bu siyasi boşlukta, sırat köprüsünde cambazlık yapmak zorunda kalan bir “Büyük Koalisyon Hükümeti” oluşturuldu. Ne var ki bu “Büyük Koalisyon Hükümeti”nin ortak bir çizgide buluşması gittikçe zorlaşıyordu.

İşte Renzi böyle bir dönemde siyasi önder olarak parladı. Parti üyesi olmayanların da katıldığı Demokrat Parti iç seçimlerinde sağ seçmenlerin desteğiyle genel başkan seçilen Renzi, “ekonomik ve siyasi reform” sözü verdi ve kendi partisinden olan Başbakan Letta’ya ne olursa olsun destek vereceğini ifade etti.

Fakat Renzi bu sözünde durmadı ve Başbakan Letta önderliğindeki “Büyük Koalisyon Hükümeti”nin istifaya zorlanmasına göz yumdu. Böylelikle, sert bir şekilde eleştirdiği D’Alema’nın 90’ların sonunda Prodi’ye ihanet ettiği gibi Letta’ya “ihanet etti” ve aynı D’Alema gibi yeni seçimler yapılmadan başbakanlık koltuğuna oturdu.

Sonuç: Sistemin geleneksel alternatifleri

Son günlerde Berlusconi’nin partisinden ayrılan Alfano önderliğindeki Yeni Merkez Sağ ile kendi partisinin “D’Alema kanadı”nı temsil eden Cuperlo’yu ikna etmeye çalışan Matteo Renzi, tasarladığı bakanlar listesi de göz önünde bulundurulduğunda tam anlamıyla bir “yenilik”  vaad etmiyor.

Bununla birlikte sistemin kendi içinde yarattığı alternatifler, henüz İtalyan halkını tam olarak rahatsız etmiyor; zira ortalama bir İtalyanın karnı doyuyor.

Peki ne pahasına doyuyor? Bu sorunun cevabını onlar da verebildiği zaman somut küresel çözümler üretebileceğiz.

Ukrayna’da AB Maskeli Faşizm

Aydınlık, 12 Şubat 2014 

Image

Avrupa’da yaşayan yurttaşlarımız bilir, söz konusu göçmen emekçiler olduğu zaman Avrupalı liberaller ve faşistler kol kola girmekten asla çekinmez. Avrupa Birliği’nin bu birlikteliğe göz yumması ve sessizce destek vermesi ise serbest pazar ekonomisinin yapısal çıkmazlarının ırkçılığı nasıl körüklediğine dair somut bir örnek olmuştur.

Yalnız ele alacağımız durum biraz farklı; zira bu ülkede faşizmin karanlığı Avrupa Birliği ve topyekûn Atlantik Cephesi tarafından açıkça destekleniyor ve bu destek, karanlığın gittikçe yayılmasına yol açıyor.

Konuyla biraz ilgilenenlerin anlayacağı üzere bahsettiğim ülke Ukrayna. Yakından tanıdığımız “penguen basını”nın söz konusu ülkede başlayan olayları ilk günden beri desteklemesinin uyandırmadığı soru işaretlerini bu yazıyla ortaya koymak ve yanıtlamak amacındayım.

Tarihsel, ekonomik ve jeopolitik çerçevede “oynanan oyun”

Ukrayna, bildiğiniz üzere eski bir Sovyet cumhuriyeti. Ondan önce Rusya ile organik bağları olmadığını söylemek de yanlış olur; Musevi-Türk Hazar Hanlığı döneminde kurulan Feodal Kiev-Rus Federasyonu, adından da belli olduğu üzere bugün Ukrayna’nın başkenti olan Kiev’den yönetilmekteydi. Bundan sonraki dönemde Osmanlı ve Kırım Hanlığı dahil birçok devlet tarafından paylaşılan Ukrayna’nın önemli kısmı 19. yüzyılda Rus Çarlığı tarafından fethedildi ve o günden beri bu ülkenin Rusya ile sıkı bağları söz konusu.

SSCB çöktüğünden beri ise Ukraynalılar, Atlantik Cephesi tarafından milliyetçilik ve liberalizm aşısıyla Rusya’dan koparılarak Avrupa’ya entegre edilmeye çalışılıyor. Sopanın ucundaki havuçtur, biz Türkler biliriz; fakat Ukrayna için bu “entegrasyon” nesnel açıdan çok daha zor: İhracatının %60’ından fazlasını başta Rusya olmak üzere eski Sovyet cumhuriyetlerine yapan ve enerji ihtiyacının %90’ını Rusya’dan karşılayan Ukrayna’nın özellikle doğu illerinde yaşayan, genel nüfusun da %17’sini oluşturan bir Rus azınlığı var.

Yani, bu nitelikte bir ülkenin “Avrupa’ya entegrasyonu”nun temel hedefi, şüphesiz Rusya ve Avrasya İktisadi Topluluğu’nu (Евразийское экономическое сообщество) zayıflatmaktır. “Zayıflatmaktır”, diyoruz çünkü bu ülkenin ekonomik ve demografik yapısı, zaten Romanya ve Bulgaristan’dan Batı’ya doğru gerçekleşen göç akımından “sessizce” şikayet eden Avrupa Birliği’ne uygun değildir; kaldı ki, Ukrayna’nın finansal ve endüstriyel altyapısının Batı Avrupa ülkelerinin çok gerisinde olması, malların serbest dolaşımı ilkesi ve para birliği göz önünde bulundurulduğunda uzun vadede hem AB ekonomisi için, hem de Avrupa ekonomisi için zarara işaret etmektedir.

Özetle: Bu ülkedeki herhangi bir “Batıcı” hareket nesnel olarak, son dönemde Orta Doğu’daki varlığını belirginleştiren Rusya’yı ve Avrasya İktisadi Topluluğu’nu “zayıflatmaya” yöneliktir ve başka bir amaca hizmet ettiğini iddia etmesi gülünçtür – ki bunu Avrupacı eski Gürcistan Devlet Başkanı Saakaşvili dahi “Ukrayna’da amaç 21. yüzyılın ilk jeopolitik devrimini yapmaktır” sözleriyle dile getirmiştir. “Zayıflatmak” ifadesinin karşılığı ise “destabilizasyon”, yani siyasi dengesizleştirme politikalarıdır. Bağımsızlık Meydanı’ndaki (ya da göstericilerin deyimiyle “EuroMaidan”) siyasi aktörler de bu politika için son derece uygundur.

Meşru temelin faşizmin önderliğinde yıkılması ve “masaya çağrılan” Rusya

Öncelikle şunu belirtmek gerekiyor: Ukrayna’da Yanukoviç Hükümeti’nin düne kadar Avrupa Birliği ile işbirliğine sıcak baktığı ve halk nezdinde yozlaşmış bir hükümet olduğu aşikar. Dolayısıyla bu hükümete tepki duyan insanların meşru protesto hakkını kullanması son derece doğal.

Bununla birlikte, örgütsüz halkın meydanlara çıkmasını tetikleyen ve meydanlarda örgütlü olarak varlık gösteren siyasi oluşumların ilericilikle alakası olmadığı açık: “Moskali” (bizdeki “Moskof” gibi ayrımcı amaçla kullanılır) , yani Rus halkına karşı mücadele edildiğini ifade etmekten çekinmeyen neo-con Anavatan Partisi (Батьківщина) ; anti-semitist söylemleriyle dikkat çeken, meydandaki azınlıkları linç etmeye yeltenen neo-nazi Özgürlük Partisi (Свобода, eski ismiyle Ukrayna Nasyonalsosyalist Partisi) ; neo-liberal UDAR; aşırı milliyetçi Ukrayna Milliyetçileri Kongresi; paramiliter bir yapıya bürünen ve “İkinci bir İspanya (Franco rejimi) yaratalım!” söylemiyle hareket eden Sağ Sektör (Пра́вий се́ктор) ve lideri Londra’ya kaçan Ortak Hedef Oluşumu (Спільна справа).

Tamamen bu örgütlerin kontrolünde gelişen eylemlerin, Yanukoviç Hükümeti’nin Rusya ile geniş çaplı iktisadi işbirliği anlaşmasına imza attığı 17 Aralık 2013 tarihinden sonra şiddetlenmesi de, günümüzün popüler tabiriyle “manidar”. Aynı şekilde, paramiliter örgütlerin faaliyetlerinin yoğunlaşmasıyla kanlı çatışmaların artması sonucu başbakanın istifaya zorlanması, Suriye’deki Selefi teröristlere verdiği destekle bilinen Amerikalı senatör John McCain’in bizzat Ukrayna’ya gidip eylemcileri desteklemesi ve Avrupa Birliği yetkililerinin faşist Özgürlük Partisi’nin temsilcilerini muhatap alması, bu eylemlerin gerçek siyasi-jeopolitik oryantasyonunu ortaya koymakta.

Olayların gelişiminde (birkaç “resmî sitem” haricinde) “nötr” olmaya dikkat eden ve “Ukrayna’da herkesle işbirliği yapmaya hazırız” mesajı veren Rusya ise Cenevre-2’den beri net bir şekilde “Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği’nin radikal gruplara verdiği desteğin son derece zararlı” olduğunu ifade ediyor. Rusya’nın bu tavrı takınmakta geç kalması, kaosun büyümesine neden olan etkenlerden biri; fakat Rusya’nın kendi aleyhine açılan bu cephedeki durumun ciddiyetini başka bir cephede mücadele ederken fark etmesi de basit bir hata değil – zira bu hata, kendisine yakınlaşan bir hükümetin “yönetilememe durumu” ile tehdit edilmesiyle sonuçlandı. Bu da, Rusya’yı tekrar Batı ile masaya oturmaya ve Batı’nın taleplerinin en azından bir kısmını kabul etmeye zorlayabilir; ileriki günlerde daha net bir şekilde göreceğiz.

Ukrayna, Rusya ve Avrupa’da solun ve ilericilerin tavrı

Türkiye’deki kafa karışıklığı bir kenara, başta Ukrayna solu olmak üzere Avrupa solunun önemli kısmı eylemlerin gerici ve işbirlikçi niteliğinin farkında.

Ukrayna’daki en büyük sosyalist parti olan Ukrayna Komünist Partisi, eylemlerin başlangıç aşamasında yaptığı bildiride “halkın meşru talepleri olduğunu ve polis şiddetinin hiçbir şekilde tasvip edilemeyeceğini” fakat “bu talepleri manipüle etmeye çalışan gerici-faşist oluşumların ve Avrupa Birliği’nin emperyalist emellerinin farkında” olduğunu kamuoyuna iletmişti. Ne var ki, eylemlerin halk inisiyatifinden çıkması ve faşist, paramiliter örgütlerin kamu düzenini ve ülkedeki azınlıkları tehdit etmesi, sosyalistleri ve ilericileri daha radikal çözümler üretmeye yönlendirdi. Bunun sonucunda, geçtiğimiz ay içinde Komünist Parti inisiyatifiyle Odessa, Stakhanov, Simferopol, Dnepropetrovsk, Lugansk ve Zaporozhe kentlerinde “Anti-Faşist Halk Savunma Birlikleri” oluşturuldu. Birliklerin oluşturulma amacı ise “emperyalist güdümlü faşist haydutların Ukrayna’nın bütünlüğünü ve toplumsal güvenliği tehdit etmesini engellemek” olarak belirlendi.

Ukrayna’nın doğusunda bulunan söz konusu illerde edinilen başarı, bir süre sonra Kievli ilericileri de cesaretlendirdi ve yine Komünist Parti inisiyatifiyle “Kiev Anti-Faşist Halk Cephesi”nin kuruluşu geçtiğimiz günlerde ilan edildi. Söz konusu cephe, kısa sürede birçok kadın hakları örgütünün ve öğrenci topluluğunun desteğini aldı.

Bu mücadelede Ukrayna Komünist Partisi’ne en büyük desteği, Türkiye’de İşçi Partisi’ne yakınlığıyla bilinen, Rusya’nın ana muhalefet partisi sıfatını taşıyan Rusya Federasyonu Komünist Partisi verdi. Başından beri Ukrayna Komünist Partisi’nin anti-emperyalist ve anti-faşist tutumunu destekleyen RFKP’nin önde gelen isimlerinden Valeriy Raşkin, Kommersant Gazetesi’ne verdiği demeçte “Irak, Libya, Suriye ve İran senaryoları ortadayken şiddetin gittikçe yurdumuza yaklaştığını görüyoruz” ifadelerini kullandı ve partisinin “Ukrayna’da şiddete ve yabancı müdahaleye son verme” konulu parlamento bildirisine destek verdiğini belirtti.

Faşist eylemlerin sadece Doğu Avrupa solunda değil, Batı Avrupa solunda da kınandığı gözlendi: İtalya’da İtalyan Komünistleri Partisi, İsviçre’de Güney İsviçre Komünist Partisi ve Fransa’da Fransız Komünist Partisi’nin ileri gelenleri, “faşist ayaklanma”ya destek vermeyeceklerini ifade ettiler. İspanya Komünist Partisi ise “itidal” çağrısında bulundu ve “şiddet içeren eylemleri desteklemeyeceğini” ifade etti.

Sonuç

Gezi’ye benzetilmeye çalışılan Ukrayna’daki eylemlerde örgütsüz olan halkın talepleri, örgütlü olan gerici siyasi yapılanmaların kontrolünde manipüle edilmiş ve eylemler gittikçe şiddetlenmiştir.

Batılı emperyalist güçler (yahut Atlantik Cephesi) , Avrasya’ya karşı açtığı savaşta kendi kültürel temellerine de rahatça ihanet edebilmiştir.

Bu gelişme, bize örgütlenmenin önemiyle birlikte AB ve ABD’nin “demokrasi” söylemlerinin içinin ne kadar boş olduğunu bir kez daha göstermiştir.

Bizim Türk ilericileri olarak Ukrayna ile ilgili takınmamız gereken tavır ise son derece açıktır: İlerici güçlerle dayanışma içinde olup emperyalizmin faşizm aracıyla siyasi tahakkümünü bir kardeş ülkeye daha dayatmasını engellemek.

Bunu doğru yapabilmek için de bilmek, bilmek ve daha çok bilmek zorundayız.

İmparatorluk, Türkiye ve İtalya – Bir Filmin Tekrarı Mı? (II)

kemalistler.net, 20 Ocak 2014

Image

Bu dizinin ilk yazısında küreselleşmeci teorilerden yola çıkarak İtalyan ve Türk siyaset sahnelerinin son yirmi yıldaki ana karakterleri üzerinden makroskopik bir değerlendirme yapmaya çalışmıştık. Bu yazıda ise odak noktamız “İmparatorluk” onaylı muhalefet olacak.

Sistem içi muhalefetin kültürel özü

Sistem içi muhalefetin kültürel özünü değerlendirmek için biraz gözümüzü “Bizim Deniz”den kuzeye çevireceğiz.

… zira “sistem içi muhalefet” dendiğinde akla gelen ilk örnek, ana muhalefetin kendi “gölge kabinesini” (Shadow Cabinet) kurduğu İngiliz siyasi sistemidir.

Bu sistemde, ana muhalefette fiilen geçerli olan eğilim (yararcılık felsefesinin de etkisiyle) , iktidar partisi bakanlarını “sistemi iyi yürütememekle” eleştirerek “alternatif” olarak kendi “gölge kabinesini” sunmaktır. Bu eğilim, siyaset sahnesinin gelişimini oldukça yavaş kılmakta ve siyaset sahnesine hakim olan iki parti dışında kalan siyasi özneler (en son Liberal Demokratlar) , ancak bu iki partinin kuyruğuna takılarak varlık gösterebilmektedir. Öyle ki, 20. yüzyılın başlarından beri iktidar mücadelesi veren Emek Partisi ve Muhafazakar Parti’den önce, “Şanlı İhtilal”den (1688, The Glorious Revolution: Hollandalı asil III. William’ın tahta oturması) berigelen Eski Muhafazakar (Tory) – Eski Liberal (Whig) çatışması söz konusuydu.

İngiliz koloniciliğiyle birlikte yayılan bu “de facto” statik sistem, zamanla ABD’de (ki Amerikan İhtilali de toplumsal ve -vergilendirme ilkesi hariç- ekonomik özü itibarıyla muhafazakardır) de fiilen oturmuş ve endüstriyel burjuvazinin nihai zaferiyle sonuçlanan Amerikan İç Savaşı’ndan beri Cumhuriyetçiler ve Demokratlar dışında bir üçüncü güç iktidar olamamış, seçimler hep bu iki partinin adayları arasında geçmiştir.

Avrasya, Marshall Planı, dengeleyici jeopolitik kuvvet ve muhalefet

Avrasya’da (derken Kıta Avrupası ve Asya) ise siyaset sahneleri, toplumsal yapıyla paralel olarak, çatışmalarla ve devrimlerle şekillenmiştir. Özü Büyük Fransız Devrimi’nde olan bu gelenek, sadece Avrupa’daki burjuva devrimlerinin değil, aynı zamanda Asya’da anti-emperyalist mücadelenin sonucu olan burjuva önderliğindeki demokratik devrimlerin ve işçi-köylü ittifakı önderliğindeki sosyalist devrimlerin de temel yaklaşımını oluşturmuştur. Bu yaklaşım, Anglo-Sakson yaklaşımının aksine muhafazakar değildir, ilericidir ve eskiyi yıkıp yeniyi kurmayı amaçlar.

Bununla birlikte, her imparatorluk gibi savaş üzerine inşa edilen Amerika Birleşik Devletleri, II. Dünya Savaşı’ndan sonra geliştirdiği Marshall Planı ile Avrupa’ya ekonomik ve dolayısıyla siyasi olarak hakim olmuştur. Bu tahakküm, siyasete de yansımış ve ABD’dekine benzer siyasi-idari sistemler Avrupa’ya uyarlanmaya çalışılmıştır (Batı Alman anayasasının taslağı bunun en büyük göstergelerinden biridir) ; fakat bu çaba küresel çapta bir dengeleyici kuvvete çarpmıştır: Sovyetler Birliği.

Sovyetler Birliği, Yalta’da Batı Avrupa’yı Amerikan etki alanına bırakmasına karşın bu coğrafyadaki devrimci dinamiklerin “hamisi” olmaya devam etmiştir. Bilhassa büyük şair Ahmed Arif’in hayranlık duyduğu Palmiro Togliatti’nin önderliğindeki Moskova eksenli İtalyan Komünist Partisi, çoğunlukla ana muhalefet partisi olmuş ve ülke siyasetine yön vermiştir.

Türkiye’de ise 1950-1960 yılları arasında Amerikan emperyalizminin tam hakimiyeti söz konusuyken, 60 Devrimi ve yürürlüğe giren 61 Anayasası, bağımsız siyasi güçlere belli bir dönem yaşam alanı yaratmış ve bu bağlamda, jeopolitik dengelerin ülke siyasetine etki etmesine vesile olarak siyasetin bir anlamda “Amerikanlaşmasına” (yahut “İmparatorluğa uymasına”) engel olmuştur.

Revizyonizm, sosyal demokrasi ve avrokomünizm ekseninde muhalefet

Avrupa’da bağımsız ve/veya devrimci güçlerin zayıflaması ve Avrupa siyasetinin tamemen Washington eksenli partilere bırakılması ise Sovyetler Birliği’nde 70’li yılların ikinci yarısından sonra iyice belirginleşen revizyonizm ile paraleldi.

Bu dönemde İtalyan Komünist Partisi’ne önderlik eden “avrokomünizmin babası” Enrico Berlinguer, Aldo Moro’nun katledilmesiyle suya düşen koalisyon hayalinden sonra İtalyan komünistlerin “kendilerini Batı’da daha güvende hissetiklerini” ifade etmiş ve İtalyan Komünist Partisi, dağıldığını ilan ettiği 1991 yılına kadar sürecek bir revizyon sürecine girmişti. Aynı dönemde benzer bir eksen kayması yaşamayan Türkiye solu ise ülkücü çetelere, bölücü eşkiyaya, “stay behind” örgütlere ve Kenan Evren faşizmine kırdırılmıştı.

Aynı dönemde sosyal demokratlar da geri adım atmaktan çekinmedi ve II. Dünya Savaşı’ndan beri sosyal demokratlarca savunulan “Keynes modeli” ve refah devleti fikri (“welfare state”) , ABD’nin zaferi ufukta göründükçe bırakıldı ve revizyonistten öte liberalden pek farkı olmayan bir “merkez sol parti” modeli yaratıldı. Bu model 80’lerde, önce İngiliz Emek Partisi ve Fransız Sosyalist Partisi tarafından benimsendi ve sosyal demokrasiyi geleneksel olarak “radikalce” savunan İsveç Sosyal Demokrat Partisi’ne kadar yayıldı. Türkiye’de Ecevit-(Erdal) İnönü çizgisi ve İtalya’da Craxi-D’Alema çizgisi bu modelin devamı niteliğinde varlık gösterdi.

80’ler ve 90’larda travmalar geçiren Türk ve İtalyan siyaseti, 2000’li yıllara gelindiğinde isimleri değişse de şekilleri değişmeyen merkez sağ ve merkez solun Washington eksenindeki politikalarına mahkum bırakıldı ve bu söz konusu iki güç haricindeki siyasi akımlar, çeşitli yöntemlerle etkisizleştirildi. Sonuç ise “İmparatorluğun” siyasi kültürüne uyumdu. Buradayız.

Yapısı, söylemleri ve işlevi ile günümüz merkez solu

Günümüzde merkez sol, hem İtalya’da hem Türkiye’de, iktidar ortağı olduğu dönemde dahi merkez sağın tezlerine antitez üreterek söylem geliştiren, bütün argümanlarını “bakın biz olmazsak merkez sağ gelir” fikriyle şekillendiren fakat iktisadi politikalarda “serbest pazar ekonomisine”, dış siyasette de Washington’a bağlı olduğunu her daim ifade eden, sistemin oyalayıcı elemanıdır.

Bu siyasi yaklaşımın mevcut durumda vücut bulmuş haline bakarsak İtalya’da Demokrat Parti’yi, Türkiye’de Cumhuriyet Halk Partisi’ni görürüz.

Bu iki parti arasındaki benzerlik, sadece işlevsel değildir; aynı zamanda yapısaldır: İki parti de merkez sol, merkez sağ ve eski radikal solla özdeşleşmiş siyasilerle “orta yolcu” bir çizgi izlemeye çalışır ve bu şekilde kitlelerin alternatif aramasının önüne geçme amacı güder. Partide ana akımı oluşturan isimlerse her zaman “liberal sol”da duranlardır.

İki partinin ana görevi ise kriz zamanlarında kitleleri sistemin içinde tutmaktır. Merkez sağ yapısı gereği toplum düşmanlığının dozunu artırdığında bu partiler ilerici söylemlerle ortaya çıkar ve iktidar olduğunda başka bir maskeyle aynı iktisadi politikaları yürütmeye devam eder. Bu durum İtalya’da Türkiye’de olduğundan daha nettir. Örnek vermek gerekirse: Merkez sol-radikal sol koalisyonunun zaferiyle sonuçlanan 2006 genel seçimleri sonucu oluşturulan II. Prodi Hükümeti, Berlusconi dönemindeki özelleştirme atağını devam ettirdi ve eski Demokrat Parti liderinin tasarladığı Bersani Paketi ile başta telekomünikasyon sektörü olmak üzere birçok stratejik sektörde kapsamlı özelleştirmeler gerçekleştirildi. CHP’nin istihdamı üretim kavramından koparma eğilimi göz önünde bulundurulduğunda, bu senaryo bizim için de çok uzak değil; sadece CHP tabanının İtalyan Demokrat Parti tabanına göre özelleştirme hususunda daha olumsuz bir kanıya sahip olması, CHP’yi bir müddet daha “sosyal devlet” şiarını kullanmaya itiyor.

Dış siyaset, yenilik, entegrasyon ve Sarıgül/Renzi

Cumhuriyet Halk Partisi ve Demokrat Parti’nin en çok benzedikleri alan, kuşkusuz dış siyaset.

Washington’a tamamen bağlı olan bu iki parti, Türkiye’de “Deniz’ler ve Mahir’ler”, İtalya’da “Gramsci’ler”den bahseden bir gençliğe sahip olmasına karşın müthiş bir ikiyüzlülükle “NATO’ya bağlı olduğunu” (CHP) ve “Goldman & Sachs’in desteğini aldığını” (Demokrat Parti) ifade etmekten çekinmiyor!

Bu ikiyüzlülüğün kaynağı ise aynı: “yenilik” ve “entegrasyon”. Peki nasıl bir “yenilik” ve neye “entegrasyon”? Elbette sağ bir “yenilik”le soldan kopuş ve Washington’a “entegrasyon”. Laiklikten bile bahsetmekten çekinen, devrimlere sırt çeviren ve merkez sağ ile hükümet kurmak için can atan bir akım, ne kadar “sol” olabilir ve Amerika’dan ne kadar bağımsız olabilir? Yanıtını biliyoruz.

Varılan nokta ise iki ülkenin ilericileri açısından içler acısı: Reagan ve Thatcher’a methiyeler düzen ve liberal olduğunu her daim dile getiren Floransa Belediye Başkanı Matteo Renzi’nin Demokrat Parti’nin başına geçmesiyle, AKP bünyesindeki malum hizbe yakınlığıyla bilinen Şişli Belediye Başkanı Mustafa Sarıgül’ün Cumhuriyet Halk Partisi’nden İstanbul Büyükşehir Adayı olması!

Kim bilir, belki bir “Renzi projesi” Sarıgül için de mevcuttur! Kılıçdaroğlu’nun güvendiği dağlarda kar bulutları dolaşmaktadır.

Kartlar yeniden dağılırken alternatif muhalefet ve yeni dengeleyici jeopolitik kuvvet

Belli bir odağa bu kadar bağlanan merkez solda bugün alternatif seslerin daha gür çıkması ise, “İmparatorluğun”, yani Amerika Birleşik Devletleri’nin artık “İmparatorluk” nitelemesine uymamaya başlamasıyla paralel.

BRICS, ŞİÖ ve CELAC önderliğinde gelişen dünya, eski “tek kutuplu” modeli yıkmış durumda ve her geçen gün yeni mevziler kazanmakta. Bu bağlamda BRICS, ŞİÖ ve CELAC, günümüzün yeni dengeleyici jeopolitik kuvveti konumunda.

Bu etkilerden kendini tamamen soyutlayamayan merkez sol ise, yine Washington’dan uzaklaşmayacak şekilde alternatifleri kendi bünyesinde sindirme çabasında. Elbette, samimi siyasetçilerin merkez solda varlık göstermesi, emperyalizmin tahakkümünde olan ülkelerdeki ilericilerin seslerini duyurabilmeleri açısından olumlu bir durumdur; fakat merkez solun önder kadrosu göz önünde bulundurulduğunda, bu kazanımların uzun vadede kazanca dönüşme olasılığı yoktur.

İşte bundan ötürü emperyalizmin tahakkümünde olan ülkelerdeki alternatif güçlerin ve bilhassa devrimci güçlerin, bu düzene alternatif bir düzen olduğunu toplumsal gerçekliklerin altını çizerek halka göstermesi ve bunu yaparken mevcut tabuları göz önünde bulundurarak asla marjinalleşmemesi gerekmektedir. Jeopolitik koşullar, bu fiil için gittikçe elverişli hale gelmektedir.

Bahsettiğimiz yöntem elbette yazıda gözüktüğü gibi kolay değildir ve kısa vadede yenilgiye uğraması da muhtemeldir; fakat şu yasa asla unutulmamalıdır: Vakti gelen bir düşüncenin önünde hiçbir kuvvet duramaz.

İmparatorluk, Türkiye ve İtalya – Bir Filmin Tekrarı Mı? (I)

kemalistler.net, 14 Ocak 2014

Image

Her ülkenin siyaset sahnesi, elbette toplumsal yapısına göre değerlendirilmek zorundadır.

Örneğin Türkiye’de hâlâ mevcut olan toprak sorununu ele alış şeklimiz, söz konusu sorunla en az 60 yıldır uğraşmayan Batı Avrupa ülkelerinin siyasi akımlarına garip gelebilir; ya da Batı Avrupa’da sıkça ele alınan eşcinsel evlilikleri ve bilhassa bugünlerin en yakıcı meselelerinden yabancı göçmen-işsizlik-ırkçılık ilişkisi bize yabancı gelebilir. Bu, son derece doğaldır.

Bununla birlikte emperyalizm aşamasındaki kapitalizmin, yok etmek istediği siyasi düzenlerde olduğu gibi tahakkümü altındaki siyasi düzenlerde uyguladığı taktiklerin benzerlik gösterdiği sıkça görülmüştür. İtalyan “eski solcu”, yeni “küreselleşmeci” Antonio Negri, “İmparatorluk” adlı kitabında bu konuyla ilgili olarak “(İmparatorluk) düşmanlarının tek tipleşmesi sonucu bu düşmanlarla mücadele taktiği de tek tipleşiyor” şeklinde özetlenecek bir tespitte bulunuyor. Elbette, sunulduğu şekliyle söz konusu tespitin ön koşulu hatalı; fakat tespit tersten okunursa şu anlaşılıyor: “İmparatorluğun tek tipleşen tepki mekanizmalarının başarısı için tek tip düşman gerekiyor”. Siyaset sahneleri de, başta emperyalist tahakküm altında olanlar olmak üzere, bu şekilde tasarlanmaya çalışılıyor.

Bu bağlamda eski “Soğuk Savaş dostları” dahil tüm siyasi akımların hedef alınması, tamamen küresel sermayeye bağlı öznelerin yeni siyasi güç odakları haline getirilmesi ve ulus devletin iktisadi ve idari sınırlarıyla bunlara bağlı tüm unsurların (kamu kuruluşları, ordu dahil) eritilmeye ya da yıpratılmaya çalışılması, “İmparatorluğun” sözde “müttefiklerinde” uyguladığı bir taktik. En belirgin mağdurlar ise (kendi tecrübemizin malumu) Türkiye ve kendimize her zaman bir hayli yakın bulduğumuz “şarap içen mutlu insanların” yaşadığı “çizmeye benzeyen ülke”, İtalya.

Bu yazı dizisinde, bu iki ülkenin yakın tarihi ışığında yaşanan son gelişmeleri ele alacağız ve mümkün senaryoları sorgulayacağız.

Prologos: Geleneksel siyasetin yıkımı ve “İkinci Cumhuriyet”

Bilindiği üzere, ülkemizde Atatürk’ün partisinin kapatılması, geleneksel merkez sağ akımın tasfiye ve modifiye edilmesi, solun katledilmesi ve siyasal İslam’ın güçlenmesi, “bizim çocuklar”ın eseri olan 80 Darbesi’nin en belirgin siyasal sonuçlarıdır.

Bunun üstüne 82 Anayasası’nın yürürlüğe girmesi, insanların “düşünce suçlarından” işkence görmesi ve Thatcherizm-Reaganizmin Türkiye’deki yılmaz uygulayıcısı Turgut Özal’ın “işini bilen memur” zihniyetini idari sisteme aşılamasıyla Türkiye’de siyasi sahnenin eskiye dönmesini talep edebilecek toplumsal tepki, emperyalizm (ya da “İmparatorluk”) açısından başarılı bir toplum mühendisliği projesiyle yok edildi.

İtalya’da benzer sonuçlar doğuran bir siyasi yıkım, yargı yoluyla gerçekleşti. 17 Şubat 1992 tarihinde İtalyan Sosyalist Partisi’nin Milano örgütünün önde giden isimlerinden Mario Chiesa’nın tutuklanmasıyla başlayan “Temiz Eller Operasyonu”, Chiesa’nın partisinin önde gelenleriyle ilgili suçlamalarda bulunmasıyla büyüdü ve başta İtalyan Sosyalist Partisi Genel Başkanı, eski başbakan Bettino Craxi ile Craxi Hükümetinde turizm bakanlığı yapmış Hristiyan Demokrat senatör ve Hristiyan Demokrat Parti’nin mali işler sorumlusu Severino Citaristi olmak üzere birçok siyasetçi yolsuzluk suçlamalarıyla yargılandı. Yargılanan siyasetçilerin önemli kısmı hüküm giyerken merkez sol ve merkez sağın bu iki güçlü partisi, operasyondan sonraki ilk seçimlerde ağır bir yenilgiye uğradı ve 1994 yılında kendini feshetti.

Bu süreçten, zaten daha önce (1991) çözülmüş olduğundan ötürü darbe almayan, zamanında “Batı Avrupa’nın en büyük komünist partisi” sıfatını taşımış İtalyan Komünist Partisi’nin siyasileri ise artık iki ayrı siyasi oluşumun çatısı altında varlık gösteriyordu: Revizyonistlerin kurduğu Solun Demokrat Partisi ve radikallerin kurduğu Komünist Yeniden Kuruluş Partisi. İleriki yıllarda Solun Demokrat Partisi, önce “Solcu Demokratlar” ismini alıp daha sonra eski Hristiyan Demokratların merkez sol eğilimli isimleriyle “merkezci” Demokrat Parti’yi kurarken, Komünist Yeniden Kuruluş Partisi fraksiyonculuktan dolayı zayıflayacak ve 2000’li yıllardan sonra İtalyan Komünist Partisi’nin görkemli yıllarını aratacaktı.

İtalyan halkı, radikal solun silindiği, merkez sol ve merkez sağın (birbirine benzeyerek) yeniden tasarlandığı ve siyasetin toplumsal yansımalarının “tek tipleştiği” bu yeni düzene bize çok tanıdık gelen bir isim taktı: “İkinci Cumhuriyet”.

Evet, iki ülke halkı da bir şeylerin radikal bir şekilde değiştiğinin farkındaydı ve iki halk da buna uzun bir süre ayak uydurmayı yeğledi. İtalya’da Berlusconi figürü uzun bir süre İtalyan siyasetine damga vururken Türkiye’de Tayyip Erdoğan 11 yıllık bir iktidar serüveni yaşadı.

İleriki satırlarda, geldiğimiz noktada partisi ikiye bölünen ve vergi kaçakçılığından hüküm giydikten sonra Severino Yasası doğrultusunda Senato’dan kovulan Berlusconi ile kendisini bir siyasi krizin ortasında bulan Erdoğan arasındaki benzerlikleri ve farkları bulacaksınız.

Erdoğan ve Berlusconi: İki samimi…

Erdoğan ve Berlusconi’nin samimi dost olduğunu saklamayan iki isim olduğunu herhalde biliyorsunuzdur.

Öyle ki, Erdoğan’ın her kendisinden bahsedişinde “kardeşi” olarak nitelediği Berlusconi, geçtiğimiz yıl “Erdoğan çok samimi bir arkadaşım, hattâ o kadar samimiyiz ki oğlunun nikahına şahitlik ettim […] emin olabilirsiniz ki, kendisini ikna etmeseydim Rasmussen NATO Genel Sekreteri olmayabilirdi” şeklindeki ifadeleriyle İtalyan medyasını meşgul etmişti.

Kişisel ilişkileri bir yana, bu iki siyasi figürün birçok ortak noktası mevcut.

Öncelikle, iki isim de “geleneksel siyasetin” güç kaybettiği dönemlerde parladı: “Şövalye” Silvio Berlusconi ilk kez, önceki satırlarda bahsettiğim “Temiz Eller Operasyonu” sonrası müthiş bir propaganda projesiyle iktidara gelirken Tayyip Erdoğan, geleneksel siyasetin kalıntılarının “teknokrat” hamlesiyle derinleşen bir ekonomik krizin akabinde, sıcak para akışının yeni yeni artmaya başladığı bir dönemde iktidara geldi. İkisi de aşırı sağ ile arasını iyi tutarken, kendisini uluslarasası kamuoyuna “ılımlı figür” olarak sundu ve ABD ile ilişkileri sıkı tutmaya özen gösterdi.

… kara gün dostu

Fakat bizi bugün daha çok ilgilendiren bu iki “kadersiz” adamın son dönemi.

Berlusconi, gücünün zirvesinde olduğunu hissettiğinde ABD’den bağımsız birkaç hamle yapsa da (2005 yılında Eni’yi Blue Stream’e yatırım yapması konusunda ikna etmesi ve 2009 yılında Libya ile kapsamlı bir yatırım anlaşması yapması gibi) dağınık muhalefetin kendisini tehdit edemeyeceğini düşünerek asla ABD’nin hakimiyetine itiraz etmedi. Bu süreçte, 10 yıldır kısa aralıklar haricinde hep iktidarda kalmış olan Berlusconi’ye karşı toplumsal tepki şiddetle arttı ve İtalyan halkı acil alternatifler aramaya başladı. Bu tepkinin “sistem kapsamında” kalmasının garantisi de merkez sol, “ideolojisiz muhalifler” ve medyaydı.

İfşa edilen ve hızla yayılan “kötü Berlusconi” imajı, Berlusconi’yi birçok konuda geri adım atmaya itti. En büyük tavizini 2005 yılında orduyu profesyonelleştirerek veren Berlusconi, Bush’un başkanlık süresinin sona ermesinden sonra daha özelleştirmeci ve daha Amerikan yanlısı politikalar izlemek zorunda kaldı. Küresel kriz sonucu bu politikaların geri tepmesi ise Berlusconi için bir maceranın sonunun geldiğini belirtiyordu.

Bu süre zarfında “ilginç” çıkışlara imza atan Berlusconi’nin “faşizm iyi şeyler de yaptı” tarzı ifadeleri kendisine olan tepkinin daha da büyümesine sebep oldu ve aleyhinde açılan yolsuzluk ve vergi kaçakçılığı davalarının da etkisiyle 16 Kasım 2011 tarihinde istifa etti.

Her ne kadar Berlusconi istifa etmiş olsa da partisi Parlamento ve Senato’ya hakimdi. O noktaya kadar Berlusconi karşıtı eylemlerin başını çekmiş merkez sol (Demokrat Parti) da bu hakimiyeti tam anlamıyla kabul etmiş gözüküyordu. Bu sessiz anlaşmanın sonucu ise İtalya’nın sosyal açıdan en gaddar hükümetlerinden biri olan teknokrat Monti Hükümeti oldu.

Ne var ki grevler ve toplumsal tepkiler sonucu Monti Hükümeti de uzun sürmedi ve İtalya 2013’te genel seçimlere gitti. Daha sonra Anayasa Mahkemesi tarafından “anayasaya aykırı” ilan edilecek bir seçim yasasıyla (Porcellum) gerçekleşen seçimler sonunda İtalyan siyasetinde tam bir kilitlenme yaşandı: Demokrat Parti’nin başını çektiği merkez sol koalisyon Parlamento’da net bir üstünlük kurarken, Berlusconi’nin önderliğindeki merkez sağ Senato’da dengeyi sağladı ve hiçbir kabinenin iki yasama organının onayını alamayacağı bir durum ortaya çıktı. Borsa düştü, “ülke yönetilemeyecek” dendi fakat nihayetinde, Berlusconi sonradan itiraz etse de kendi partisinden ayrılan “Yeni Merkez Sağ”ın desteğiyle bir “büyük koalisyon” (İtalyanca Grande Coalizione, Almanca aslı Große Koalition) hükümeti kuruldu ve Berlusconi’nin siyasi hayatı Senato’dan kovulmasıyla son buldu.

Varılan sonuç haricinde, bu hikaye size tanıdık gelmiyor mu?

Ülkeyi 11 yıldır ABD’nin tam desteğiyle yöneten Erdoğan, iktidarda kalabilmek için “kardeşi” Berlusconi’den daha mı az taviz verdi? Bence hayır.

Buna rağmen Gezi Parkı olayları sonrasında iktidarının tehlikede olduğunu anlayan Başbakan Erdoğan’ın siyasi intihar niteliğindeki çıkışları hâlâ akıllarda. 17 Aralık gününden beri gelişmekte olan süreçte ise Erdoğan’ın partisinde, iktidar ortağı niteliğindeki güçlü bir hizbin, tabanının genel eğilimine rağmen işbirliğine yanaşan Cumhuriyet Halk Partisi ile birlikte Erdoğan Hükümeti’ni zayıflatmaya çalıştığı aşikar.

Yani sistem, seçtiği “günah keçisi”ni sahneden uzaklaştırıp güvendiği isimlerle devam etme amacında olabilir mi? Kanımca öyle.

Başka bir deyişle: “İmparatorluğun tek tipleştirdiği” siyasi düzen, alternatifleri kendi bünyesinde üreterek küresel sermayenin iktidarını sağlamlaştırıyor ve bu “tek tipin” dışında kalan muhalefeti İtalya gibi belli bir refah seviyesindeki ülkelerde etkisiz kılarken -Antonio Negri’nin de işaret ettiği üzere- Türkiye gibi ülkelerde tek kategoride değerlendiriyor: “terörist”.

Öngösterim: Muhalefet üzerine sorular

Peki, siyasi düzenin kendi bünyesinde ürettiği alternatiflerin toplumsal işlevi tam olarak nedir? Bu alternatifler, gerçek muhalefetin kendine yaşam alanı bulması açısından önemli mi? “İmparatorluğa” alternatif güçlerin mevcudiyeti, gerçek muhalefeti ne kadar etkiler?

Bu üç meseleyi, bir sonraki yazıda, yine mukayese ve hatırlatmalarla ele alacağız.

jucheireland.wordpress.com/

Korean Friendship Association Ireland

Marxism Today

A Fresh Look at Everything

The Weekly Bolshevik

Another world is inevitable

Marximus Talks

Opinions on daily events and thoughts on the world's problems

Calcio Turco

Tutto il Calcio in Turchia

Wisconsin Bail Out the People Movement

Bail Out People, Not Banks!

Elsässers Blog

Meine nächsten Auftritte: 25.11, COMPACT-Konferenz, Leipzig: konferenz.compact-shop.de

Savaşan Yazılar

Gün akşamlıdır devletlûm

Blog di Aris Della Fontana

Constanter et non trepide

Partito Comunista - Moesano ☭

I comunisti del Moesano - ascoltarti e progettare

5 soru 5 yanıtta dünya gündemi

Dış Haberler Masası

ilcomunista.it

Se ci manca la bussola osserviamo il cielo e studiamo la terra

The Espresso Stalinist

Wake Up to the Smell of Class Struggle ☭

Centro Studi Anna Seghers

Via Grasselli 4, 20137 Milano (Italia) - annaseghers@libero.it

Red Youth

Each one, teach one!

Sinistra.ch

Blog di informazione e critica sociale della Svizzera Italiana

Aytekin Kaan

Ex aequo.